Bilgi Merkezi / Rehber
Refet Bele
İbrahim Refet Bele, Türk asker ve siyasetçidir.
Son gözden geçirme: 22.10.2026
- Doğum
- 1881
- Vefat
- 3 Ekim 1963
- Alan
- Millî Kahramanlar
- Dönem
- 20.–21. yüzyıl
- Kabri / türbesi
- Devlet Mezarlığı
- İlgili Türk devletleri
- Osmanlı Devleti, Ankara Hükûmeti, Türkiye Cumhuriyeti
Hayatı
İbrahim Refet Bele, 1881 yılında Selanik'te doğdu. Babası Mehmet Servet Bey, annesi Emine Adviye Hanım'dır. Rumeli kökenli bir aileye mensuptu. Soyadı Kanunu sonrasında aldığı Bele soyadı, Bulgaristan'da dedesinin sahip olduğu kasabadan gelmektedir. İlk ve orta öğrenimini İstanbul ve Selanik'te tamamladıktan sonra İstanbul'daki Harp Okulu'na girdi. 1898 yılının sonunda piyade teğmen rütbesiyle mezun oldu ve 3. Ordu emrine verildi. 1903 yılında üsteğmen, 1906 yılında yüzbaşı rütbesine yükseldi. 1908 yılında Hareket Ordusu Jandarma Taburu'na komuta etti. Ekim 1909'da başladığı Harp Akademisi'ni 1 Kasım 1912 tarihinde birincilikle bitirdi. Genelkurmay Karargâhı'na atandı ve 1914 yılında I. Dünya Savaşı'na katıldı. Sina-Filistin Cephesi'nde, özellikle İkinci Gazze Muharebesi'nde büyük yararlıklar gösterdi. Mondros Mütarekesi'nin ardından İstanbul'a döndü ve Jandarma Genel Komutanlığı görevini üstlendi. 19 Ocak 1919'da görevinden azledildi. 16 Mayıs 1919 tarihinde Mustafa Kemal Paşa ile birlikte Bandırma Vapuru'na binerek Samsun'a gitti. 17 Mayıs 1919'da 3. Kolordu Komutanlığı ile görevlendirildi. 13 Temmuz 1919 tarihinde ordudaki görevinden alındı. Erzurum ve Sivas Kongreleri'ne katıldı. Sivas Kongresi'nde Heyet-i Temsiliye'ye dahil edildi. Aydın Cephesi Komutanlığı görevini yürüttü. 1. TBMM seçimlerinde İzmir milletvekili seçildi. 6 Eylül 1920 tarihinde Dahiliye Vekilliğine getirildi. Güney Cephesi Komutanlığı görevini üstlendi. Demirci Mehmet Efe'nin birliklerine karşı harekete geçti. Cumhuriyet döneminde Mustafa Kemal Paşa ile görüş ayrılıklarına düştü. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kurucuları arasına yer aldı. İzmir suikastı sanıklarından biri olarak yargılandı ve beraat etti. Mustafa Kemal Atatürk'ün sağlığında tekrar milletvekili olabilen iki kişiden biri oldu. 2 Ekim 1963 tarihinde İstanbul'da vefat etti.
Tarihî önemi ve başarıları
Kurtuluş Savaşı'na katılan ilk beş generalden birisidir. Diğerleri Mustafa Kemal Paşa, Ali Fuat Paşa, Kâzım Karabekir Paşa ve Rauf Orbay'dır. Gazze Savaşı'nda büyük başarılar gösterdi. Amasya protokolünün hazırlandığı toplantılara katıldı ve protokolde imzası olanlardan birisiydi. Sivas Kongresi'nde Heyet-i Temsiliye'nin üye sayısının 16'ya çıkarılmasını önerdi. Mudanya Mütarekesi'nin imzalanmasından sonra Ankara Hükûmeti'nin İstanbul'daki temsilcisi sıfatıyla saltanatın kaldırıldığını Sultan Vahdettin'e tebliğ etti. 4 Kasım 1922 tarihinde İstanbul'un idaresine TBMM namına el koydu. Vahdettin'in İstanbul'dan ayrılışından sonra Abdülmecid Efendi ile görüştü. TBMM tarafından halife seçilmesi üzerine ona uyması gereken şartları tebliğ etti. Düzce Ayaklanması ve Yozgat İsyanı'nın bastırılmasında görev aldı. Konya'da çıkan Delibaş Mehmet ayaklanmasını bastırmak üzere görevlendirildi ve bu görevi başarıyla tamamladı. Demirci Mehmet Efe'nin birliğini 16 Aralık 1920 tarihinde İğdecik köyünde bastı.
Dönemi ve bağlam
İttihat ve Terakki Cemiyeti üyesi oldu. İttihat ve Terakki'nin kurucularından Talat Paşa'nın en yakın arkadaşlarındandı. 31 Mart İsyanı'ndan sonra toplanan İttihat ve Terakki Kongresi'nde askerin politikadan çekilmesi gerektiğini savunan Mustafa Kemal'i destekledi. Trablusgarp Savaşı ve Balkan Savaşı'na katıldı. I. Dünya Savaşı'nda birçok madalya ve nişan kazandı. Yıldırım Ordular Grubu komutanı Liman von Sanders, onu Jandarma Umum Kumandanı olarak göndermedi. İstanbul'un işgali ve Mebusan Meclisinin feshedilmesi üzerine 1. TBMM seçimlerinde İzmir milletvekili seçildi. Hilafet yanlıları tarafından başlatılan isyanların bastırılmasında rol oynadı. Yeşil Ordu Cemiyeti'nin siyasi kanadının meclisteki destekçi grubu Halk Zümresi ile ilişkili süreçlerde yer aldı. Türkiye Komünist Fırkası'na üye yapıldı ancak parti ile ilgili hiçbir faaliyeti olmadı. Kuvâ-yi Milliye'nin tasfiye edilip düzenli ordu kurulması sürecinde Güney Cephesi Komutanlığı yaptı. Demirci Mehmet Efe'nin Çerkez Ethem'in güçleri ile birleşme konusunda mektuplaştıkları konusunda Genelkurmay'ı bilgilendirdi. Çerkez Ethem ile arası Yozgat Ayaklanması'nın bastırılması sırasında açılmaya başladı.
Haritada ve ilgili kayıtlar
- Türk Dünyası Haritası’nda göster
- Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)
- Ankara Hükûmeti (1920 – 1923)
- Türkiye Cumhuriyeti (1923 – günümüz)
Benzer / İlgili Türk büyükleri
Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.
Bu sayfa, Vikipedi'deki «Refet Bele» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.
Kaynaklar
- Vikipedi: Refet Bele (sürüm 38308273, CC BY-SA 4.0; yapay zekâ editör desteğiyle özetlenmiş ve uyarlanmıştır, değişiklik yapılmıştır) ↗
- Madde yazarları ve sürüm geçmişi (Vikipedi) ↗
- Lisans: Creative Commons Atıf-AynıLisansla Paylaş 4.0 (CC BY-SA 4.0) ↗
- Vikiveri: Q1422996 (CC0) — tarihler ve konum ↗
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.