Selahattin Pınar

Hayatı

Selahattin Pınar, 22 Ocak 1902 tarihinde Denizli'de dünyaya gelmiş ve 6 Şubat 1960 tarihinde İstanbul'da vefat etmiştir. Aslen Denizli'nin Çal ilçesinden olan sanatçı, babası Denizli Mebusu Sadık Bey'in görevi nedeniyle henüz üç yaşındayken İstanbul'un Altunizade semtine taşınmıştır. Babasının karşı çıkmasına rağmen on iki yaşında ud çalarak musikiye adım atan Pınar, ilerleyen yıllarda tanbur sazına geçiş yapmıştır. Bestekârlığa on sekiz yaşlarında başlayan sanatçı, ilk eserini sözleri Adliyeci Senihî'ye ait olan Kürdilihicazkâr makamından ve aksak usulünde bestelediği şarkıyla vermiştir.

Sanat hayatı boyunca Üsküdar Musıkî Cemiyeti'nin öncüsü olan Darü'l-Feyz-i Mûsıkî'nin kurucuları arasında yer almıştır. Bu cemiyette Telgrafçı Ata Bey, Udî Sami Bey ve Kadıköylü Fuad Bey gibi önemli isimlerle ciddi çalışmalar yürütülmüştür. Cemiyetin isminin değişmesiyle birlikte Necati Tokyay, Emin Ongan, Şükrü Tunar ve Hâfız Burhan gibi sanatçılar da bu çalışmalara katılmıştır. Bestenigâr Ziya Bey, Mızıkalı Celâl Bey, Udî Sami Bey, Hanende Hüsameddin Bey, Kâzım Uz ve Ali Rifat Çağatay gibi hocalardan ders alan Pınar, bu isimlerin çeşitli yönlerinden faydalanmıştır.

1919 yılında tanbur çalmaya yönelen sanatçı, Udî Selâhaddin Bey kimliğinden sıyrılarak tanburî Selâhaddin Pınar olarak anılmaya başlamıştır. Kendine özgü bir uslûp ve boğuk bir sesle okuyan Pınar, çok temiz giyinen, zarif, efendi ve esprili konuşan bir kişiliğe sahipti. Mûsıkî çevrelerinde ve dostları arasında sevilen ve sayılan bir kimse olarak tanınmıştır. Alkol bağımlısı olduğu sanılan, asabi fakat içe dönük bir karaktere sahip olan sanatçı, 6 Şubat 1960'ta Kadıköy’de Todori'nin lokantasında yemek yemek üzereyken geçirdiği kalp krizi sonucu hayatını kaybetmiştir. Kalp krizi geçirdiği sırada yanında söz yazarı Selim Aru bulunmaktaydı. 7 Şubat 1960'ta Şişli Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedilmiştir.

Tarihî önemi ve başarıları

Selahattin Pınar, klasik Türk müziği bestecisi, udi ve tanburi olarak önemli bir yere sahiptir. Atatürk'ün karşısında da tanbur çalan sanatçının besteleri, Zeki Müren ve Sabite Tur Gülerman gibi birçok önemli sanatçı tarafından seslendirilmiştir. Sabiha Gökçen'in anlattığına göre, Pınar'ın bestelediği Gel Gitme Kadın şarkısı, Atatürk'ün en sevdiği şarkılar arasında yer almaktadır. Yaklaşık yüz civarında bestesi olduğu sanılan sanatçı, mûsıkî repertuvarına birbirinden güzel şarkılar hediye etmiştir.

Eserleri ve mirası

Eserleri genelde melankolik bir havaya sahip olan Pınar, özellikle Afife Jale ile olan birlikteliği ve ayrılığı döneminde karşılıksız aşkları ve ayrılık acılarını işleyen şarkılar bestelemiştir. Afife Jale ile resmî nikahlı bir evlilik yapmamış, ancak Jale'nin psikolojik rahatsızlıkları ve ayrılık isteği sanat hayatını derinden etkilemiştir. Jale ile olan birlikteliğinden sonra ölene dek Seyyare Atıfet Pınar ile evli kalmıştır. En çok bilinen besteleri arasında Hicaz makamındaki Anladım sevmeyeceksin beni sen nazlı çiçek, Muhayyer kürdi makamındaki Bakışı çağırır beni uzaktan ve Hisar buselik makamındaki Beni de alın ne olur koynunuza hatıralar sayılabilir. Fuat Edip Baksı'nın sözlerini yazdığı Bir bahar akşamı rastladım size şarkısı da Hicaz makamında bestelenmiştir. Celadet Barbarosoğlu'nun sözlerine Kürdili hicazkâr makamında bestelediği Gel gitme kadın ruhumu hicranına yakma şarkısı da önemli eserleri arasındadır. Zekai Cankardeş'in sözlerini yazdığı Nihavend makamındaki Hala yaşıyor kalbimin en gizli yerinde şarkısı da repertuvarda yerini almıştır. Yahya Kemâl Beyatlı'nın sözlerine Bayâtî makamında bestelediği Kalbim yine üzgün seni andım da derinden şarkısı da bilinmektedir. İlk eseri olan Mülkün ne yaman şule-i ikbâli karardı şarkısı Kürdîli hicâzkâr makamındadır. Yusuf Ziya Ortaç'ın sözlerini yazdığı Nereden sevdim o zalim kadını şarkısı da Kürdîli hicâzkâr makamında bestelenmiştir. Nereden sevdim o zalim kadını ve Anladım sevmeyeceksin beni sen nazlı çiçek şarkılarının Afife Jale için bestelendiği söylenmektedir. İstanbul'un Kalamış, Salacak ve Mecidiyeköy semtlerinde sanatçının adını taşıyan üç sokak bulunmaktadır.

Haritada ve ilgili kayıtlar

• Türk Dünyası Haritası’nda göster
• Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)
• Türkiye Cumhuriyeti (1923 – günümüz)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.