Seydi Ali Reis

Hayatı

Seydi Ali Reis, 1498 yılında İstanbul'un Galata semtinde, Sinoplu denizci bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Dedesinin Fatih Sultan Mehmet döneminde tersane kethüdalığı, babası Hüseyin Ağa'nın ise Darüssınaa Kethüdalığı görevlerinde bulunması, onun denizcilik geleneği içinde yetişmesine zemin hazırladı. Kendi kariyerine tersanede reis olarak başlayan Seydi Ali Reis, Kanuni Sultan Süleyman'ın Akdeniz politikaları doğrultusunda birçok deniz seferine katılma imkânı buldu.

Merkezî bir bürokrat olan Seydi Ali Reis, dönemindeki diğer denizcilerden farklı olarak bağımsız bir kumandanlık yapmadı. 1522'deki Rodos Seferi ile başlayan askeri kariyerinde Barbaros Hayreddin Paşa, Sinan Paşa ve Turgut Reis gibi komutanların yanında yer alarak Akdeniz coğrafyasını yakından tanıdı. 1538 Preveze Deniz Muharebesi'nde Osmanlı donanmasının sol kanadına komuta ederek gösterdiği başarılar sayesinde büyük bir şöhret kazandı ve 1551 Trablus Seferi'nde de Sinan Paşa ile Turgut Reis'in emrinde görev aldı.

Dönemi ve bağlam

Kanuni Sultan Süleyman tarafından Portekiz Donanması karşısında yenilgiye uğrayan Murat Reis'in yerine Hint Kaptanlığı'na atanan Seydi Ali Reis, Basra'daki donanmayı Süveyş'e getirmekle görevlendirildi. 1554 yılının Temmuz ayında Basra'dan ayrılan Seydi Ali Reis, Hürmüz ve Maskat yakınlarında Portekiz donanmasıyla şiddetli deniz muharebelerine girdi. Bu muharebelerde her iki tarafın da kayıplar vermesine rağmen, Umman açıklarında çıkan mevsimlik bir fırtına nedeniyle Osmanlı donanması kontrolünü kaybetti ve gemiler Hint kıyılarına sürüklendi.

Hint kıyılarına ulaşan Seydi Ali Reis, Surat'a sığındı ve Portekiz donanmasının kuşatmasını atlattı. Hasarlı gemilerle deniz yoluyla dönmeyi imkânsız gören Seydi Ali Reis, kalan gemileri satarak İstanbul'a karadan dönmeye karar verdi. 1555 ve 1556 yılları boyunca Hindistan ve Türkistan'daki Müslüman devletleri ziyaret eden Seydi Ali Reis, Osmanlı amirali sıfatıyla hükümdarlar tarafından saygıyla karşılandı ve İstanbul'a götürmesi için kendisine çeşitli nameler verildi.

Eserleri ve mirası

1557 yılında İstanbul'a dönen Seydi Ali Reis, başından geçenleri anlattığı eserini ve kendisine verilen nameleri Kanuni Sultan Süleyman'a sundu. Denizdeki kayıplara rağmen başına gelenlerin olağanüstü koşullar nedeniyle olduğu kabul edilerek suçlu görülmedi ve müteferrika rütbesine yükseltildi. Diyarbakır tımar defterine tayin edilen Seydi Ali Reis, bir süre Şehzade Selim'in hizmetinde çalıştıktan sonra 1560'ta Galata Hassa gemi reislerinden biri oldu ve 1562'de İstanbul'da vefat etti.

Seydi Ali Reis, coğrafya, matematik ve astronomi alanlarında bilimsel çalışmalar yapmış, aynı zamanda divan şairi olarak Türkçe ve Çağatayca şiirler kaleme almıştır.

Haritada ve ilgili kayıtlar

• Türk Dünyası Haritası’nda göster
• Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.