Bilgi Merkezi / Rehber
Vecihi Hürkuş
Vecihi Hürkuş (6 Ocak 1896 - 16 Temmuz 1969), Türk savaş pilotu, havacılık mühendisi ve havacılık öncüsüdür.
Son gözden geçirme: 22.10.2026
- Doğum
- 6 Ocak 1896
- Vefat
- 16 Temmuz 1969
- Alan
- Havacılık ve Uzay: öncüler
- Dönem
- 20.–21. yüzyıl
- Kabri / türbesi
- Cebeci Asri Mezarlığı
- İlgili Türk devletleri
- Osmanlı Devleti, Türkiye Cumhuriyeti
Hayatı

Vecihi Hürkuş, 6 Ocak 1896 tarihinde İstanbul'un Arnavutköy ilçesine bağlı Akıntıburnu semtinde dünyaya geldi. Babası gümrük memuru Faham Bey, annesi ise Zeliya Nihir Hanım'dı.
1912 yılında Balkan Savaşları'na gönüllü olarak katılan Hürkuş, I. Dünya Savaşı sırasında Irak Cephesi'nde teknisyen olarak görev yaptı. Pilotluk eğitimi alarak Yeşilköy'deki Tayyare Mektebi'nden mezun olduktan sonra 7. Tayyare Bölüğü'ne astsubay olarak atandı. Kafkasya Cephesi'nde esir düşen Hürkuş, Azerbaycanlıların yardımıyla kaçarak İran üzerinden İstanbul'a döndü.
Kurtuluş Savaşı döneminde Kuvâ-yi Milliye saflarında keşif ve saldırı uçuşları gerçekleştirdi. Savaşın ardından havacılık alanındaki çalışmalarına devam eden Hürkuş, 16 Temmuz 1969 tarihinde hayatını kaybetti.
Tarihî önemi ve başarıları
Vecihi Hürkuş, Türkiye'nin ilk yerli uçağı olan VECİHİ K-VI'yı tasarlayıp üreten havacılık öncüsüdür. 28 Ocak 1925 tarihinde bu uçakla gerçekleştirdiği 15 dakikalık uçuş, Türk yapımı bir uçakla yapılan ilk uçuş olarak tarihe geçti. Ayrıca, 21 Nisan 1932 tarihinde Türkiye'nin ilk sivil havacılık okulu olan Vecihi Sivil Tayyare Mektebi'ni kurarak sivil pilot yetiştirilmesine öncülük etti.
1917 yılında yüzbaşı Şükrü Koçak ile birlikte bir Rus uçağını düşürerek Türk havacılık tarihinde bir ilke imza attı. 1926 yılında Junkers uçaklarıyla Ankara ve Kayseri arasında gerçekleştirilen yolcu taşımacılığı, ülkenin ilk sivil havacılık uçuşu olarak kayıtlara geçti. Türk Tayyare Cemiyeti bünyesinde 'Baş Tayyareci' unvanıyla görev yaparak havacılığın halk arasında tanıtılmasına katkı sağladı.
Eserleri ve mirası
Hürkuş, VECİHİ K-VI'nın yanı sıra Vecihi K-XIV, Vecihi K-XVI ve Vecihi X-VI-D gibi çeşitli uçak modellerini tasarlayıp üretti. Motorlu tekne olan Vecihi SK ve Türkiye'nin ilk planörünün inşasında da mühendislik çalışmaları yürüttü. Kendi adını taşıyan Vecihi Faham Uçak Yapım Atölyesi'nde üretim faaliyetlerini sürdürdü.
1919 yılında Şakir Hazım ile birlikte kurduğu Münakalat-ı Havaiye Cemiyeti, daha sonra Türk Hava Kurumu'nun kuruluş nizamnamesine örnek teşkil etti. Türkkuşu projesi kapsamında genç havacıların eğitimi için tesislerin inşasında görev aldı. Yetiştirdiği öğrenciler arasında Bedriye Tahir Gökmen gibi isimler yer aldı ve bu öğrencilerden bazıları yalnız uçuş gerçekleştirme başarısını gösterdi.
Haritada ve ilgili kayıtlar
- Türk Dünyası Haritası’nda göster
- Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)
- Türkiye Cumhuriyeti (1923 – günümüz)
Benzer / İlgili Türk büyükleri
Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.
Bu sayfa, Vikipedi'deki «Vecihi Hürkuş» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.
Kaynaklar
- Vikipedi: Vecihi Hürkuş (sürüm 38299797, CC BY-SA 4.0; yapay zekâ editör desteğiyle özetlenmiş ve uyarlanmıştır, değişiklik yapılmıştır) ↗
- Madde yazarları ve sürüm geçmişi (Vikipedi) ↗
- Lisans: Creative Commons Atıf-AynıLisansla Paylaş 4.0 (CC BY-SA 4.0) ↗
- Vikiveri: Q7917752 (CC0) — tarihler ve konum ↗
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.