Reşit Rahmeti Arat

Hayatı

Abdürreşid Rahmeti Arat, 15 Mayıs 1900 tarihinde bugünkü Tataristan'ın başkenti Kazan yakınlarındaki Eski Ücüm'de dünyaya geldi. Babası İsmetullah Bey, annesi ise Mahbeder Hanım'dır. Çocukluk ve gençlik yıllarını Eski Ücüm ile Kazan'da geçiren Arat, ilköğrenimini doğduğu köyde tamamladı. Amcası tarafından şimdiki Kazakistan sınırları içindeki Kızılyar şehrine götürülerek, yenilikçi bir anlayışla eğitim veren Türk-Tatar mektebine yerleştirildi. Bu eğitim sürecinde Rusça dilini de öğrenme imkânı buldu.

İç savaş döneminde askere alınan Arat, yaralı bir halde Mançurya'nın Harbin şehrine ulaştı. Harbin'deki Türk-Tatar cemaati arasında yaşamaya ve çalışmaya başladı. 1921 yılında yarım kalan lise eğitimini tamamlayarak akademik kariyerine yöneldi. 1922'de yüksek öğrenim görmek amacıyla Almanya'ya gitti ve Berlin Felsefe Fakültesi'nde Prof. Willi Bang-Kaup'un öğrencisi oldu. Doktora derecesini almasının ardından hocası Bang ve arkadaşı Annemarie von Gabain ile birlikte Berlin'de çalıştı. Bu dönemde Turfan'da bulunan Uygur metinlerinin tasnifi ve neşri ile ilgilendi.

Berlin Üniversitesi ve Prusya İlimler Akademisi'nde öğretim üyeliği yapan Arat, 1933 yılında Türkiye'ye davet edildi. İstanbul Üniversitesi'nde Eski Türk Dili Kürsüsü profesörü olarak göreve başladı. 26 Nisan 1958 tarihinde ordinaryüs profesör unvanını aldı. 29 Kasım 1964'teki vefatına kadar İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'ndeki görevini sürdürdü.

Eserleri ve mirası

Arat, karşılaştırmalı Türk dili araştırmalarının Türkiye'deki kurucusu ve uygulayıcısı olarak kabul edilen bir dil bilginidir. Kazan Türklerinden olan Arat, Türk edebiyatı açısından büyük önem taşıyan Kutadgu Bilig gibi eserleri günümüz Türkçesine çevirmiştir. Günümüzde kullanılmakta ve satılmakta olan en kapsamlı Kutadgu Bilig çalışması, hâlen onun imzasını taşımaktadır. Öğrencisi Muharrem Ergin, hocasının ölümünü yalnızca memleket için değil, Türkiyat ilmi için de dünya çapında büyük bir kayıp olarak nitelendirmiştir.

Haritada ve ilgili kayıtlar

• Türk Dünyası Haritası’nda göster
• Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)
• Türkiye Cumhuriyeti (1923 – günümüz)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.