Nuri Demirağ

Tarihî önemi ve başarıları

Demirağ, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları inşaatının ilk müteahhitlerinden biri olarak tarihe geçti. 1926'da Samsun-Sivas demiryolu ihalesini alarak Türkiye'nin ilk demiryolu müteahhidi unvanını kazandı. Kardeşi Abdurrahman Naci Bey ile birlikte Samsun-Erzurum, Sivas-Erzurum ve Afyon-Dinar hatlarını kapsayan 1012 kilometrelik demiryolunu bir yılda tamamladı. Mustafa Kemal Atatürk, yaptığı demiryolu hizmetlerinden dolayı kendisine 'Demirağ' soyadını verdi. Türkiye'nin 10.000 kilometrelik demiryolu ağının 1250 kilometrelik bölümünün inşasını gerçekleştirdi. Karabük Demir Çelik, İzmit Selüloz, Sivas Çimento ve Bursa Merinos tesisleri ile İstanbul Hal Binası gibi büyük inşaat projelerini hayata geçirdi.

Eserleri ve mirası

1918'de yabancı tekelindeki sigara kâğıdı işine girerek Eminönü'nde ilk Türk sigara kâğıdı üretimini başlattı ve 'Türk Zaferi' markasını oluşturdu. 1936'da uçak fabrikası kurma girişimine başladı ve İstanbul'da Barbaros Hayrettin Paşa İskelesi yanında bir atölye inşa etti. Yeşilköy'de Elmas Paşa Çiftliği arazisinde uçuş sahası, hangarlar ve uçak tamir atölyesi kurdu. Türk pilotların yetiştirilmesi amacıyla Yeşilköy'de Gök Okulu'nu ve Divriği'de Gök Ortaokulu'nu açtı. Gök Okulu, 1943 yılına kadar 290 pilot yetiştirdi. Türkiye'nin ilk uçak mühendislerinden Selahattin Reşit Alan'ın çizimleriyle 1936'da Nu.D-36 ve 1938'de Nu.D-38 adlı uçaklar üretildi. Nu.D-38 modeli, 1944 yılında Dünya havacılığı yolcu uçakları A sınıfına alındı. 1939'da Türkiye'nin ilk yerli paraşüt üretimini gerçekleştirdi. 1941'de tamamen Türk yapımı ilk uçak, oğlu Galip Demirağ'ın pilotluğunda İstanbul'dan Divriği'ye uçtu.

Dönemi ve bağlam

Demirağ, İstanbul Boğazı'na köprü yapılması ve Keban'a büyük bir baraj inşa edilmesi fikirlerini ilk kez gündeme getiren kişidir. 1931'de başlattığı Boğaz Köprüsü projesi için Golden Gate Köprüsü'nü inşa eden firmayla anlaştı. Proje 1934'te Atatürk'e sunulsa da hükûmetten onay alamayarak gerçekleşmedi. Türk Hava Kurumu ile yaşanan anlaşmazlıklar ve mühendis Selahattin Reşit Alan'ın kaza sonucu vefatı üzerine kurum siparişi iptal etti. Açılan dava reddedildi ve yurt dışına uçak satışını yasaklayan bir kanun çıkarıldı. Sipariş alamayan uçak fabrikası 1944 yılında kapandı. Demirağ, çok partili hayata geçiş sürecinde 1945'te Türkiye'nin ilk muhalefet partisi olan Millî Kalkınma Partisi'ni kurdu. 1954 seçimlerinde Demokrat Parti'den Sivas milletvekili seçilerek meclise girdi.

Haritada ve ilgili kayıtlar

• Türk Dünyası Haritası’nda göster
• Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)
• Türkiye Cumhuriyeti (1923 – günümüz)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.