Arjantin ve kitle imha silahları

Arjantin Cumhuriyeti
Arjantin Cumhuriyeti
Nükleer program başlangıç tarihi	1980'lerin başı (1983'te sona erdi)
İlk nükleer silah testi	Yok
İlk termonükleer silah testi	Yok
Son nükleer test	Yok
En yüksek verimli test	Yok
Toplam test	Yok
En yüksek stok	Yok
Mevcut stok	Yok
Konuşlandırılmış savaş başlıkları	Yok
Toplam konuşlandırılmış savaş başlığı megatonajı	Yok
Maksimum füze menzili	Yok
NPT tarafı	Evet

Arjantin, askerî diktatörlük döneminde 1980'lerin başlarında bir nükleer silah programı başlattı ancak bu program 1983 yılında sivil yönetime dönülmesinin ardından lağvedildi.

Füze sistemleri

1980'lerde Alacrán (İngilizce: Scorpion) ve Cóndor 1 (İngilizce: Condor) füzeleri geliştirildi. Menzili yaklaşık 1.000 kilometre olan Cóndor 2 füzesinin, Mısır ve Baasçı Irak'ın yardımıyla geliştirilmesi planlanmıştı. Ancak proje, Amerika Birleşik Devletleri ve Füze Teknolojisi Kontrol Rejimi tarafından kınandı. Raporlara göre proje, ABD hükûmetinin baskısı ve maddi yetersizlikler nedeniyle 1990 yılında Menem yönetimi sırasında iptal edildi.

Biyolojik ve kimyasal silahlar

Arjantin, 12 Mayıs 1969'da Cenevre Protokolü'ne katıldı ve 1979'da Biyolojik Silahlar Sözleşmesi'ni, 2 Ekim 1995'te ise Kimyasal Silahlar Sözleşmesi'ni onaylayarak yayılmanın önlenmesi çabalarında aktif bir rol oynadı.

Eylül 1991'de Arjantin; Brezilya ve Şili ile birlikte, imzacı tarafların doğrudan veya dolaylı olarak kimyasal ya da biyolojik silah kullanmamayı, geliştirmemeyi, üretmemeyi, edinmemeyi, stoklamamayı veya transfer etmemeyi taahhüt ettiği Mendoza Bildirgesi'ni imzaladı.

Nükleer silahlar

Arjantin, kısmen Batı Almanya'nın desteklediği benzer bir Brezilya programı nedeniyle, Ulusal Yeniden Yapılanma Süreci sırasında bir nükleer silah araştırma programı yürüttü. Arjantin'in nükleer silah programına sahip olma ihtimaliyle ilgili uluslararası endişeler, 1982'deki Falkland Savaşı'nın ardından ABD istihbarat topluluğunun Arjantin'in sivil nükleer programından nükleer bomba yapabileceği yönündeki tahminleriyle daha da arttı. Hükûmet yetkilileri, Kasım 1983'te Balseiro Enstitüsü'nün araştırma reaktöründe yürütülen araştırmaların silah kalitesinde uranyum zenginleştirme kapasitesi sağladığını doğruladı. Ancak program, 10 Aralık 1983'te demokrasiye dönülmesinden kısa bir süre sonra terk edildi. Devlet Başkanı Raúl Alfonsín nükleer programı yeniden sivil kontrol altına aldı. Programın terk edilmesinin bir diğer nedeni de Arjantin'in Brezilya ile kötü ilişkilere sahip olmaması ve Brezilya'nın Arjantin'den daha zengin olması nedeniyle olası bir silahlanma yarışında daha avantajlı konumda bulunmasıydı.

Brezilya'nın demokrasiye geçişinden sonra, Arjantin ve Brezilya nükleer silahların yayılmasını önleme konusunda işbirliği yapmaya başladı. 1991 yılında Arjantin Ulusal Kongresi ve Brezilya Ulusal Kongresi, her iki ülkenin nükleer enerjiyi yalnızca barışçıl amaçlarla kullanma taahhütlerini doğrulamak amacıyla Brezilya-Arjantin Nükleer Malzemelerin Muhasebesi ve Kontrolü Ajansı'nı (ABACC) kuran ikili bir denetim anlaşmasını onayladı. 10 Şubat 1995'te Arjantin, nükleer silahı olmayan bir devlet olarak Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması'na katıldı. Arjantin, nükleer enerjiyi askerî olmayan rollerde kullanmaya devam etmektedir ve sivil amaçlı nükleer teknoloji ihracatçısı olarak bilinmektedir.

2010 yılında hükûmet, bir nükleer denizaltı inşası için çalışmalara başlayacağını duyurdu. Bu tür denizaltılar tahrik için nükleer enerji kullanmaktadır. Bu duyuru, muhalefet partilerinden siyasetçiler tarafından ağır bir şekilde eleştirildi.

1960, 1962 ve 1963 tarihli üç devlet başkanlığı kararnamesi uyarınca Arjantin, Dimona reaktörüne yakıt sağlamak üzere İsrail'e yaklaşık 90 ton denetimsiz sarı pasta (uranyum oksit) tedarik etmiş ve iddialara göre bu sayede İsrail'in ilk nükleer silahları için gereken fisil malzeme oluşturulmuştur.

Ayrıca bakınız

Konuyla ilgili yayınlar

Rodríguez, Milagros (2025). "The Expansion of the Argentine Nuclear Program During the Last Dictatorship, 1976–83". Journal of Contemporary History.

Kaynakça

^ Joseph Cirincione; Jon B. Wolfsthal; Miriam Rajkumar (Aralık 2011). Deadly Arsenals: Nuclear, Biological, and Chemical Threats. Carnegie Endowment. ss. 388-. ISBN 978-0-87003-288-2.
^ Etel Solingen (9 Şubat 2009). Nuclear Logics: Contrasting Paths in East Asia and the Middle East. Princeton University Press. ss. 230-. ISBN 978-1-4008-2802-9.
^ ^a ^b ^c ^d Cirincione, Joseph; Jon B. Wolfsthal; Miriam Rajkumar (2005). Deadly arsenals : nuclear, biological, and chemical threats (2. bas.). Washington, D.C. ISBN 978-0-87003-288-2. OCLC 823345765.
^ Robert E. Dundervill, Jr.; Peter F. Gerity; Anthony K. Hyder; Lawrence H. Luessen (9 Mart 2013). Defense Conversion Strategies. Springer Science & Business Media. ss. 200-. ISBN 978-94-017-1213-2.
^ United States. Congress. Senate. Committee on Foreign Relations (1974). Prohibition of Chemical and Biological Weapons: Hearing Before the Committee on Foreign Relations, United States Senate, Ninety-third Congress, Second Session on Ex. J, 91-2 ... Ex. Q. 92-2 ... and S. Res. 48 ... December 10, 1974. U.S. Government Printing Office. ss. 19-.
^ Jozef Goldblat; Thomas Bernauer (1991). The Third Review of the Biological Weapons Convention: Issues and Proposals : UNIDIR/91/17. United Nations Publications. ISBN 978-92-9045-049-8.
^ Arms Control and Disarmament Quarterly Review. Arms Control and Disarmament Research Unit, Foreign and Commonwealth Office. 1995.
^ Jozef Goldblat (18 Kasım 2002). Arms Control: The New Guide to Negotiations and Agreements with New CD-ROM Supplement. SAGE Publications. ss. 149-. ISBN 978-0-7619-4016-6.
^ JOHN J FIALKA ve GERALD F SEIB, THE WALL STREET JOURNAL Muhabirleri. "Argentina's Nuclear-Weapon Capability is Estimated to be Closer than Thought." Wall Street Journal (1923-), 29 Nisan 1982, s. 6.
^ National Geographic. Ağustos 1986. s.243.
^ ^a ^b 3 the Varieties of Hedgers: India, Japan, West Germany, Brazil and Argentina, Sweden and Switzerland. Seeking the Bomb. Princeton University Press. 31 Aralık 2020. ss. 53-126. doi:10.1515/9780691223063-005. ISBN 978-0-691-22306-3. Erişim tarihi: 20 Ocak 2022.
^ INVAP, World Leader in nuclear technology.
^ Promete Garré que se construirá un submarino nuclear en el país İspanyolca:
^ La oposición, entre las duras críticas y la ironía İspanyolca:
^ "The Israel-Argentina Yellowcake Connection". National Security Archive. George Washington University. 25 Haziran 2013. 1 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2013.

Kaynaklar

"The Nuclear Club: Membership has its kilotons". CBC News Online. 12 Nisan 2006. 14 Nisan 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Nisan 2006.
Nuclear Threat Initiative. "Argentina". 19 Nisan 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mayıs 2006.

Dış bağlantılar

Woodrow Wilson Merkezi Nükleer Çoğalma Uluslararası Tarih Projesi Brezilya ve Arjantin Nükleer Programları Konferansı

[CirincioneWolfsthal2011-1] Joseph Cirincione; Jon B. Wolfsthal; Miriam Rajkumar (Aralık 2011). Deadly Arsenals: Nuclear, Biological, and Chemical Threats. Carnegie Endowment. ss. 388-. ISBN 978-0-87003-288-2.

[Solingen2009-2] Etel Solingen (9 Şubat 2009). Nuclear Logics: Contrasting Paths in East Asia and the Middle East. Princeton University Press. ss. 230-. ISBN 978-1-4008-2802-9.

[:0-3] Cirincione, Joseph; Jon B. Wolfsthal; Miriam Rajkumar (2005). Deadly arsenals : nuclear, biological, and chemical threats (2. bas.). Washington, D.C. ISBN 978-0-87003-288-2. OCLC 823345765.

[Jr.Gerity2013-4] Robert E. Dundervill, Jr.; Peter F. Gerity; Anthony K. Hyder; Lawrence H. Luessen (9 Mart 2013). Defense Conversion Strategies. Springer Science & Business Media. ss. 200-. ISBN 978-94-017-1213-2.

[Relations1974-5] United States. Congress. Senate. Committee on Foreign Relations (1974). Prohibition of Chemical and Biological Weapons: Hearing Before the Committee on Foreign Relations, United States Senate, Ninety-third Congress, Second Session on Ex. J, 91-2 ... Ex. Q. 92-2 ... and S. Res. 48 ... December 10, 1974. U.S. Government Printing Office. ss. 19-.

[GoldblatBernauer1991-6] Jozef Goldblat; Thomas Bernauer (1991). The Third Review of the Biological Weapons Convention: Issues and Proposals : UNIDIR/91/17. United Nations Publications. ISBN 978-92-9045-049-8.

[7] Arms Control and Disarmament Quarterly Review. Arms Control and Disarmament Research Unit, Foreign and Commonwealth Office. 1995.

[Goldblat2002-8] Jozef Goldblat (18 Kasım 2002). Arms Control: The New Guide to Negotiations and Agreements with New CD-ROM Supplement. SAGE Publications. ss. 149-. ISBN 978-0-7619-4016-6.

[9] JOHN J FIALKA ve GERALD F SEIB, THE WALL STREET JOURNAL Muhabirleri. "Argentina's Nuclear-Weapon Capability is Estimated to be Closer than Thought." Wall Street Journal (1923-), 29 Nisan 1982, s. 6.

[10] National Geographic. Ağustos 1986. s.243.

[:1-11] 3 the Varieties of Hedgers: India, Japan, West Germany, Brazil and Argentina, Sweden and Switzerland. Seeking the Bomb. Princeton University Press. 31 Aralık 2020. ss. 53-126. doi:10.1515/9780691223063-005. ISBN 978-0-691-22306-3. Erişim tarihi: 20 Ocak 2022.

[12] INVAP, World Leader in nuclear technology.

[13] Promete Garré que se construirá un submarino nuclear en el país İspanyolca:

[14] La oposición, entre las duras críticas y la ironía İspanyolca:

[nsa-20130625-15] "The Israel-Argentina Yellowcake Connection". National Security Archive. George Washington University. 25 Haziran 2013. 1 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ağustos 2013.