Bilgi Merkezi / Rehber
Fuzûlî
Fuzûlî (y. 1480 veya 1494 - 1556, Kerbela ya da Bağdat), Azerbaycan Türkçesi, Arapça ve Farsça eser veren Osmanlı dönemi Türk divan şâiridir.
Son gözden geçirme: 22.10.2026
- Doğum
- 1494
- Vefat
- 1556
- Alan
- Bilim ve kültür insanları
- Dönem
- 14.–17. yüzyıl
- Kabri / türbesi
- Kerbela
- İlgili Türk devletleri
- Osmanlı Devleti, Akkoyunlular, Safevî Devleti
Hayatı

Asıl adı Mehmed bin Süleyman olan Fuzûlî, Oğuzlar'ın Bayat boyuna mensuptur. Ailesi göçebe hayatı bırakarak günümüzdeki Irak bölgesine yerleşmiştir. Doğum tarihi kesin olmamakla birlikte 1483 yılında Akkoyunlular zamanında Kerbela, Necef veya Kerkük'ün Kale semtinde doğduğu tahmin edilmektedir. İlk eğitimini Hillah şehrinde müftü olan babasından ve daha sonra Rahmetullah adındaki bir öğretmenden almıştır. Eserlerinden İslamî bilimler ve dil alanında çok iyi bir eğitim aldığı anlaşılmaktadır. Su Kasidesi'nin ikinci beytindeki ifadeler, astronomi bilgisinin de iyi olduğunu göstermektedir. Fazlî Çelebi Fuzûlî-zâde isimli bir oğlu vardır.
Hayatı yoksulluk, bahtsızlık ve ilgisizlik içinde geçmiştir. Bu durum onu derinden etkilemiş ve yalnızlık duygusu sanatının ilham kaynağı olmuştur. Çölde yaşamış ve bu coğrafyanın getirdiği kimsesizlik, hasret ve hüzün unsurlarını şiirinde yoğurmuştur. I. Süleyman'nin Bağdat'ı fethinden sonra padişaha kasideler sunmuş ve beğenilen eserleri karşılığında 9 akçelik maaşla ödüllendirilmiştir. Maaşını alamayınca Şikâyetnâme'yi yazmıştır. 1556 yılında Kerbela'da yaygın olan salgın bir hastalık sonucunda, veba veya koleradan öldüğü tahmin edilmektedir.
Eserleri ve mirası
Azerbaycan Türkçesi, Arapça ve Farsça olmak üzere üç dilde eser vermiştir. Azerbaycan Türkçesinin en önemli lirik şairi olarak kabul görmüştür. Alevî Müslümanların Yedi Ulu Ozanlarından birisidir. Eserlerinde kullandığı dil, dönemindeki divan şairlerine göre daha sade ve anlaşılır bir Azerbaycan Türkçesidir. Halk deyişlerinden bolca yararlanmıştır. İran şiirinden Hâfız, Türk şiirinden ise Nesimî ve Nevai çizgisini en başarılı şekilde kemâle erdirmiştir. Kendisinden sonra gelen bütün divan şairlerini etkilemiştir.
Leylâ ile Mecnun mesnevîsi, aynı konuda yazılmış en iyi mesnevîlerden biri olarak kabul edilir. Şikâyetnâme, kafiyeli nesir türünde olup Fuzûlî'nin en önemli eserlerinden biridir. Azerbaycan Türkçesinde mensur olarak Hadikatü's-Süeda ve Mektuplar kaleme almıştır. Farsça manzum eserleri arasında Divan, Enis'ül-Kalb, Heft Cam, Resale-e Muammeyat ve Sehhat o Maraz yer alır. Farsça mensur eserleri ise Rind ü Zahid ve Risale-i Muamma'dır.
Dönemi ve bağlam
Fuzûlî, Osmanlı dönemi Türk divan şairidir. Şiirlerinde bedensel zevklerden ziyade tasavvufî bir aşk, Ehl-i Beyt'e duyulan özlem ve ayrılık acısı konularını işlemiştir. Duygu ve düşüncelerini çok içten ve lirik bir şekilde ifade etmeyi başarmıştır. Bu açıdan Türk şiirinde karşılaştırılabileceği tek şair Yunus Emre olarak görülmektedir. Tek Varlık görüşünü en fazla işleyen şairdir ve 'Visal' isteği kuvvetlidir. Divan edebiyatında ilahî aşkı en fazla işleyen şairdir. Ölüm, toplum, yoksulluk, felsefe ve tabiat temalarını aşk etrafında yazmıştır. Nefsini yüceltmemek, kibir ve gurur yapmamak için 'boş, gereksiz, yersiz' anlamına gelen Fuzûlî mahlasını kullanmıştır.
Haritada ve ilgili kayıtlar
- Türk Dünyası Haritası’nda göster
- Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)
- Akkoyunlular (1378 – 1503)
- Safevî Devleti (1501 – 1736)
Benzer / İlgili Türk büyükleri
Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.
Bu sayfa, Vikipedi'deki «Fuzûlî» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.
Kaynaklar
- Vikipedi: Fuzûlî (sürüm 38115987, CC BY-SA 4.0; yapay zekâ editör desteğiyle özetlenmiş ve uyarlanmıştır, değişiklik yapılmıştır) ↗
- Madde yazarları ve sürüm geçmişi (Vikipedi) ↗
- Lisans: Creative Commons Atıf-AynıLisansla Paylaş 4.0 (CC BY-SA 4.0) ↗
- Vikiveri: Q178379 (CC0) — tarihler ve konum ↗
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.