Bilgi Merkezi / Rehber
Gazi Ahmed Muhtar Paşa
Gazi Ahmed Muhtar Paşa,, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın Kafkasya cephesi komutanı, asker, gök bilimci, yazar, eğitimci ve devlet adamıydı. 1912 yılında kıs…
Son gözden geçirme: 22.10.2026
- Doğum
- 1 Kasım 1832
- Vefat
- 21 Ocak 1919
- Alan
- Komutanlar ve kahramanlar
- Dönem
- 20.–21. yüzyıl
- Kabri / türbesi
- İstanbul
- İlgili Türk devletleri
- Osmanlı Devleti
Hayatı
Gazi Ahmed Muhtar Paşa, 1 Kasım 1839 tarihinde Bursa'da dünyaya geldi. Babası İpekçi Halil Efendi'nin vefatının ardından dedesi tarafından yetiştirilen Ahmed Muhtar, ilk ve orta öğrenimini Bursa'da tamamladı. Bursa Işıklar Askerî İdadisi'nden mezun olduktan sonra İstanbul'a giderek Harbiye Mektebi'nde eğitimine devam etti. 1860 yılında Harbiye'yi birincilikle bitirerek kurmay yüzbaşı rütbesine yükseldi.
Mezuniyetinin ardından Serdar-ı Ekrem Ömer Paşa'nın yanında Karadağ Savaşlarına katıldı. Ustruck Geçidi'ni ele geçirme başarısı ve yaralanmasına rağmen geçidi savunması nedeniyle binbaşılığa terfi ettirildi. 1863 yılında Cemiyet-i Tedrisiyye-i İslamiye'nin kurucuları arasında yer aldı. 1864-1867 yılları arasında Şehzade Yusuf İzzeddin Efendi'nin öğretmeni olarak Avrupa gezilerinde refakat etti. 1869'da Yemen'e tayin edildi ve buradaki isyanlara karşı gösterdiği başarılar sonucu 1871'de 33 yaşında Müşir rütbesini alarak Yemen valisi oldu.
93 Harbi'nin arifesinde II. Abdülhamit tarafından Kafkas cephesi başkomutanlığına atandı. 1912 yılında kısa bir süre Osmanlı Devleti'nin sadrazamlığını yaptı. 21 Ocak 1919 tarihinde İstanbul'da vefat eden Ahmed Muhtar Paşa, Fatih Camii avlusuna defnedildi.
Tarihî önemi ve başarıları
1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Kafkas cephesinde komutanlık yaptı. Erzurum'u savunmak için Zivin'de bir hat oluşturdu ve Gedikler ile Yahniler muharebelerinde Rus ordusuna karşı zaferler kazandı. Bu başarıları nedeniyle kendisine Gazi unvanı verildi. Alacadağ Muharebesi'ndeki yenilginin ardından Erzurum'a çekildi ve Aziziye Tabyası'nda Rus saldırılarını defalarca püskürttü. Asker desteği alamayınca ordusunu Bayburt'a çekti ve daha sonra İstanbul'a çağrılarak Çatalca savunma hattını kurmakla görevlendirildi.
Savaşın son günlerinde Erkan-ı Harbiye başkanlığına getirildi. Savaş sonrası Tophane-i Amire yöneticiliği, Manastır Valiliği ve Üçüncü Ordu müfettişliği gibi görevlerde bulundu. 1882-1908 yılları arasında Fevkalade Komiser olarak Mısır'da görev yaptı. 1912'de Halâskâr Zâbitân hareketi sonrası Sultan V. Mehmet Reşad tarafından sadrazam ilan edildi. Sadrazamlığı sırasında Balkan Savaşları'nın başlaması üzerine 4. Meclis-i Mebusan'ı dağıttı ve sıkıyönetim ilan etti. 29 Ekim 1912'de istifa ederek görevinden ayrıldı.
Eserleri ve mirası
Askerlik kariyerinin yanı sıra gökbilim ve matematik alanlarında da çalışmalar yaptı. Osmanlı Devleti'nde uluslararası saat sistemi ve Miladi takvimin kullanılmasını ilk defa ileri sürdü. Islahat-ül Takvim adlı eseriyle takvim reformu konusundaki görüşlerini yayımladı. Güzide-i Tarih-i Osmani, Riyazü'l-Muhtar ve Rehber-i Umran gibi çeşitli konularda çok sayıda kitap kaleme aldı.
Darüşşafaka Cemiyeti'nin kurucularındandır ve Darüşşafaka Lisesi'nin kuruluşunda rol oynadı. İstanbul'daki Sirkeci Garı'nın açılışını 1890 yılında yaptı ve garın ilk adı Ahmed Muhtar Paşa olarak belirlendi. Erzurum'daki 109. Topçu alayının kışlasına ismi verildi. Kars'ta karargâh olarak kullandığı konak, restore edilerek müze haline getirildi. Oğlu Mahmud Muhtar Paşa, Osmanlı Devleti'nde Bahriye Nazırlığı görevini yürüttü.
Haritada ve ilgili kayıtlar
- Türk Dünyası Haritası’nda göster
- Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)
- Kızıltepe Muharebesi (1877)
- Alacadağ Muharebesi (1877)
- Erzurum Muharebesi (1877) (1877)
Benzer / İlgili Türk büyükleri
Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.
Bu sayfa, Vikipedi'deki «Ahmed Muhtar Paşa» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.
Kaynaklar
- Vikipedi: Ahmed Muhtar Paşa (sürüm 38161280, CC BY-SA 4.0; yapay zekâ editör desteğiyle özetlenmiş ve uyarlanmıştır, değişiklik yapılmıştır) ↗
- Madde yazarları ve sürüm geçmişi (Vikipedi) ↗
- Lisans: Creative Commons Atıf-AynıLisansla Paylaş 4.0 (CC BY-SA 4.0) ↗
- Vikiveri: Q401411 (CC0) — tarihler ve konum ↗
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.