Bilgi Merkezi / Rehber
Kayyum Nasıri
Kayyum Nasırî veya tam adıyla Abdülkayyum Abdünnasır oğlu Nasırov, Tatar dil bilgini, öğretmen ve yazar.
Son gözden geçirme: 22.10.2026
- Doğum
- 14 Şubat 1825
- Vefat
- 2 Eylül 1902
- Alan
- Bilim ve kültür insanları
- Dönem
- 20.–21. yüzyıl
- Kabri / türbesi
- Yaña Bistä cemetery
Hayatı
Abdülkayyum Abdünnasır oğlu Nasırov, 15 Şubat 1825 tarihinde Yukarı Şırdan köyünde altı çocuklu bir ailenin ikinci çocuğu olarak dünyaya geldi. İlk eğitimini babası Molla Abdünnasır'dan aldıktan sonra Kazan'daki Akmescid Medresesi'ne gönderildi. Bu medresede 1855 yılına kadar eğitim gördü ve bu süreçte Farsça, Arapça ile Rusça öğrendi.
Eğitim hayatının ardından İlahiyat Akademisi'nde Tatarca öğretmenliği görevine başladı. 1871 yılında bu görevinden uzaklaştırılan Nasırov, Rusça kurslarda Tatar çocuklarına Rusça öğretmeye yöneldi. 1873'ten 1879'da istifa edene kadar Muallim Mektebi'nde Tatarca öğretmenliği yaptı. Öğretmenlik kariyerinin yanı sıra tercümanlık ve çeviri çalışmaları yürüttü, takvimler yayımladı.
1885 yılında Kazan Üniversitesi Arkeoloji-Tarih ve Etnografya Cemiyeti'ne asıl üye olarak seçildi. Doğu edebiyatına olan hayranlığı nedeniyle Arapça ve Farsçadan pek çok eseri Tatarcaya tercüme etti. Kendi anlayışına göre dindar bir yaşam sürmesine rağmen dinsizlikle itham edildi. 20 Ağustos 1902 tarihinde vefat eden Nasırov, Kazan Mezarlığı'na defnedildi.
Eserleri ve mirası
Nasırov, coğrafya, matematik ve geometri alanlarında ders kitapları kaleme aldı. Rusça bilmeyen Tatarlar için Rusça sözlükler ve gramer kitapları hazırlayarak eğitime katkı sağladı. Osmanlı Türkçesi ve Çağatay Türkçesinden arındırılmış saf Tatarca kullanımını savundu. Mecma‘u’l-ahbâr, Nahiv Kitabı, Numûne ya ki Enmûzec, Kavâid-i Kitâbet, Enmûzec, Fevâkihü’l-cülesâ, Coğrafya-yı Kebîr, Istılâhât-ı Coğrafya, Tatarca-Rusça Lugat ve Ahlâk Risâlesi gibi eserler bıraktı.
Dönemi ve bağlam
Abdülkayyum Nasıri, Tatarların ulusal uyanışı ve aydınlanmasının sembolü olarak kabul edilir. Ceditçilik hareketinin önemli temsilcilerinden biri ve Tatar milliyetçilerinden biriydi. Rus oryantalistler Maslovsky ve Joseph M. E. Gottwald ile Gülnar Hanım kendisinden Tatarca ve Türkçe dersleri aldı. Osmanlı aydınlarından Abdullah Cevdet, Nasırov'u Kazan'da ziyaret etti ve ölümü üzerine gazetesinde bir yazı yayımladı.
Haritada ve ilgili kayıtlar
Benzer / İlgili Türk büyükleri
Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.
Bu sayfa, Vikipedi'deki «Kayyum Nasırî» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.
Kaynaklar
- Vikipedi: Kayyum Nasırî (sürüm 35490527, CC BY-SA 4.0; yapay zekâ editör desteğiyle özetlenmiş ve uyarlanmıştır, değişiklik yapılmıştır) ↗
- Madde yazarları ve sürüm geçmişi (Vikipedi) ↗
- Lisans: Creative Commons Atıf-AynıLisansla Paylaş 4.0 (CC BY-SA 4.0) ↗
- TDV İslâm Ansiklopedisi, «KAYYÛM NÂSIRλ maddesi (müellif: İsmail Türkoğlu , İbrahim Maraş) — doğrulama için başvurulmuştur ↗
- Vikiveri: Q4218355 (CC0) — tarihler ve konum ↗
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.