Nâdir Şah

Tarihî önemi ve başarıları

Nadir Şah, Afşar İmparatorluğu'nun kurucusu ve ilk hükümdarı olan Türkmen şahtır. Azerbaycan ve İran tarihlerinin en güçlü hükümdarlarından biri kabul edilmektedir. Batı Asya, Güney Kafkasya, Orta Asya ve Güney Asya'da birçok seferde savaşmıştır. Askeri dehası nedeniyle bazı tarihçiler tarafından İran'ın Napolyonu veya İkinci İskender olarak tanımlanmıştır. Asya'nın son büyük fatihi olarak nitelendirilmektedir. Osmanlılar ve Babür İmparatorluğu arasında Afşarlar'ı yeniden saygın bir yere getirdiği için övülmektedir.

Gılzayların İran'ı istila etmesi sırasında Sistanlı Melik Mahmud ile mücadele etmiştir. Kelat kalesini üs olarak kullanarak Horasan bölgesindeki Afşar grupları, Çemişkezek Kürtleri ve diğer aşiretleri emri altına almıştır. Melik Mahmud'un kuvvetlerini Zeydan kalesi yakınlarında ve Meşhed önlerinde yenilgiye uğratmıştır. Abiverd, Keyan Kalesi, Zağçend Kalesi, Nesa ve Nişabur gibi stratejik noktaları ele geçirmiştir. 29 Eylül 1729'da Mihmandost'ta, 12 Kasım 1729'da Mürçehort'ta ve Zergan mevkiinde Gılzay ordularını bozguna uğratmıştır. 16 Kasım 1729'da İsfahan'a girerek II. Tahmasb'ı yedi yıl aradan sonra törenle tahta geçirmiştir.

Dönemi ve bağlam

Nadir Şah, Safeviler'in aksine Şia'yı Caferilik ismi altında dört Sünni mezhebin yanında beşinci İslam mezhebi saymak istemiştir. Bu dini yaklaşım, onun iç ve dış politikasının temelini oluşturmuştur. Farsça'yı çok iyi bildiği halde Türkçe'yi (Çağatayca) kullanmayı tercih etmiştir. Çağatayca Türkçesi ile yazılmış yarlığı mevcuttur. Hindistan'daki Karnal Muharebesi'nden sonra Babürlüler hükümdarı Muhammed Şah ile görüşmesinde iki hükümdar Türkçe konuşmuştur.

Osmanlı Devleti ile yapılan Hemedan Antlaşması ve Ahmet Paşa Musalahası gibi diplomatik süreçlerde aktif rol almıştır. Tebriz'i Osmanlı kuvvetlerinin boşaltmasıyla ele geçirmiş, ancak Nahçıvan ve Revan taraflarına yürümekten vazgeçerek Abdali isyanını bastırmıştır. Şubat 1732'de Ruslarla yapılan Reşt Antlaşması ile Rus cephesini güvence altına almıştır. II. Tahmasb'ı Meşhed'e sürgüne göndermiş ve onun yerine III. Abbas'ı şah ilan ettirerek kendisi Şah Vekili olmuştur.

Haritada ve ilgili kayıtlar

• Türk Dünyası Haritası’nda göster
• Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)
• Safevî Devleti (1501 – 1736)
• Babür İmparatorluğu (1526 – 1858)
• Afşar İmparatorluğu (1736 – 1796)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.