Bilgi Merkezi / Rehber
Evrengzib
Evrengzib veya I. Alemgir Şah tam adıyla Âlemgîr Ebü'l-Muzaffer Muhammed Muhyiddîn Evrengzib, 6. Bâbürlü hükümdarı.
Son gözden geçirme: 22.10.2026
- Doğum
- 3 Kasım 1618
- Vefat
- 3 Mart 1707
- Alan
- Hükümdarlar
- Dönem
- 18.–19. yüzyıl
- Kabri / türbesi
- Evrengzib Türbesi
- İlgili Türk devletleri
- Babür İmparatorluğu
Hayatı
Evrengzib, tam adıyla Âlemgîr Ebü'l-Muzaffer Muhammed Muhyiddîn Evrengzib, 3 Kasım 1618 tarihinde Dahod'da dünyaya gelmiştir. Babür İmparatorluğu'nun altıncı hükümdarı olan Evrengzib, Şah Cihan'ın üçüncü oğludur. Babasına karşı isyan etmesi üzerine büyükbabası Cihangir Şah'ın yanına gönderilmiş, Cihangir'in 1627'deki vefatından sonra ailesinin yanına dönmüştür.
Şah Cihan, eski Türk geleneğine uygun olarak oğullarına valilikler vermiş ve Evrengzib'i Deccan bölgesine şubedar olarak atamıştır. 1644 yılında ablasının kaza sonucu ölümü üzerine valilik görevinden alınan Evrengzib, 1647'de Badahşan valiliğine getirilmiştir. Bu dönemde askeri yeteneklerini kanıtlayan Evrengzib, daha sonra Multan'a atanmış ve Safevilere karşı Kandehar'ı ele geçirme girişiminde bulunmuş ancak başarısız olmuştur. 1652 yılında yeniden Deccan valisi olan Evrengzib, bu süreçte diğer dinlere karşı hoşgörüsüzlük göstermeye başlamış ve ilk Hindu tapınağını yıktırmıştır.
Tarihî önemi ve başarıları
Şah Cihan, Dara'nın kendisini durduracağı inancıyla imparatorluğu Dara'ya bırakmış ancak Dara, Evrengzib'in baskısı üzerine Agra'dan kaçmıştır. Şah Cihan, Agra Kalesi'nde Evrengzib'in adamlarına teslim olmuş ve Evrengzib, düşmanı olarak gördüğü Dara nedeniyle babasıyla görüşmeyi reddetmiştir.
Evrengzib, 1657'de Golconda Sultanlığı'na ve 1658'de Bijapur Sultanlığı'na saldırılar düzenlemiş ancak her iki seferde de tam zafer elde edemeden babası tarafından geri çağrılmıştır. Tam imparatorluk unvanı olarak 'Al-Sultan al-Azam wal Khaqan al-Mukarram Hazrat Abul Muzaffar Muhy-ud-Din Muhammad Aurangzeb Bahadur Alamgir I, Badshah Ghazi, Shahanshah-e-Sultanat-ul-Hindiyyah Wal Mughaliyyah' unvanını kullanmıştır.
Eserleri ve mirası
Evrengzib, seleflerinden farklı olarak basit bir hayat sürmüş, hacca gidecekler için takke örmüş ve kendi yazdığı Mushaf'ları anonim olarak satmıştır. Gayrimüslim çoğunluklu bir halka şeriat kanunlarını uygulayan ilk Müslüman hükümdar olması nedeniyle Müslümanlarca alkışlanmış ve kimi zaman pir veya halife olarak anılmıştır. Ancak şeriatın uygulanması, imparatorluğa karşı yabancılaşmaya ve özellikle Şiiler ile Hinduların nefretine yol açmıştır.
Evrengzib'in Hindu tapınaklarını yıktırması ve diğer gayrimüslim halklara yönelik politikaları, Marathalar, Sihler ve Rajputlar gibi grupların daha militan davranmasına neden olmuştur. Bu durum, onun vefatından sonra bu grupların ayaklanarak kendi bölgelerini geri almalarına ve Hindistanlı Müslümanlara saldırmalarına zemin hazırlamıştır. Evrengzib'in Hindu tapınaklarına yönelik yıkım politikaları, Hindistan'daki Hindu-Müslüman ilişkilerinin günümüzdeki gerginliğinin sebeplerinden biri olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca, kendisinden önceki Babür hükümdarlarının aksine çok az sayıda mimari eser yaptırmıştır.
Haritada ve ilgili kayıtlar
Benzer / İlgili Türk büyükleri
Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.
Bu sayfa, Vikipedi'deki «Evrengzib» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.
Kaynaklar
- Vikipedi: Evrengzib (sürüm 37450921, CC BY-SA 4.0; yapay zekâ editör desteğiyle özetlenmiş ve uyarlanmıştır, değişiklik yapılmıştır) ↗
- Madde yazarları ve sürüm geçmişi (Vikipedi) ↗
- Lisans: Creative Commons Atıf-AynıLisansla Paylaş 4.0 (CC BY-SA 4.0) ↗
- Vikiveri: Q485547 (CC0) — tarihler ve konum ↗
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.