Bilgi Merkezi / Rehber
Nureddin Paşa
Mehmed Nureddin Paşa ya da bilinen adıyla Sakallı Nureddin Paşa (1873, Bursa - 18 Şubat 1932, İstanbul), Türk asker ve siyasetçidir.
Son gözden geçirme: 22.10.2026
- Doğum
- 17 Temmuz 1873
- Vefat
- 18 Şubat 1932
- Alan
- Millî Kahramanlar
- Dönem
- 20.–21. yüzyıl
- Doğum yeri
- Bursa
- İlgili Türk devletleri
- Osmanlı Devleti, Türkiye Cumhuriyeti
Hayatı
Mehmed Nureddin Paşa, bilinen adıyla Sakallı Nureddin Paşa, 1873 yılında Bursa'da doğdu ve 18 Şubat 1932 tarihinde İstanbul'da vefat etti. Müşir İbrahim Edhem Paşa'nın oğlu olan Nureddin Paşa, 1890 yılında Pangaltı'daki Mekteb-i Fünun-u Harbiyye-i Şahane'ye girdi ve 1893 yılında piyade sınıfını 31. sırada bitirerek Mülâzım-ı sânî rütbesiyle mezun oldu. Arapça, Fransızca, Almanca ve Rusça bilen Paşa, kariyeri boyunca çeşitli rütbelerde terfi ederek yükseldi ve 1918 yılında Mirlivalığa terfi ederek Paşa unvanını aldı.
Özel hayatında Nazmiye Hanım ile evlenen Sakallı Nureddin Paşa'nın Semiha ve Memduha adında iki kızı dünyaya geldi. Hayatının son dönemlerinde siyasete atılan Paşa, 1924 yılında Bursa'dan bağımsız milletvekili seçildi ve 1925 yılında askerlikten emekli oldu. Kadıköy'deki evinde 58 yaşında hayatını kaybeden Paşa, Üsküdar Beylerbeyi'ndeki Küplüce Mezarlığı'na defnedildi.
Tarihî önemi ve başarıları
I. Dünya Savaşı sırasında Irak ve Havâlisi Genel Komutanlığı'na atanan Sakallı Nureddin Paşa, İngiliz 6. Poona Tümeni'ni Kut şehrinde kuşatma altına aldı. Günlerce süren kuşatma sonucunda İngiliz kuvvetleri, 13 general, 481 subay ve 13.300 askeriyle birlikte Türk kuvvetlerine teslim oldu. Bu başarı nedeniyle 'Kûtülamare muhasırı' olarak anılan Paşa, daha sonra 1. Ordu komutanlığına atanarak Büyük Taarruz'a katıldı ve zaferden sonra Ferikliğe terfi etti.
Kurtuluş Savaşı döneminde Amasya'da kurulan Merkez Ordusu Komutanlığı görevini üstlenen Paşa, Pontus Rum çetelerine karşı sert önlemler aldı. İzmir'in geri alınmasından sonra kurulan askeri mahkemede, Millî Mücadele'yi sabote eden bazı kişilerin yargılanmasını sağladı.
Dönemi ve bağlam
1908 Jön Türk Devrimi öncesinde İttihat ve Terakki Komitesi'ne katılan Sakallı Nureddin Paşa, babasının uyarılarına rağmen bu örgütlenmenin içinde yer aldı. Mondros Mütarekesi sonrasında İzmir ve Aydın bölgelerinde görev yapan Paşa, İzmir'in Yunanlara verilmesine karşı çıkan cemiyetleri destekleyerek direniş komitelerinin kurulmasına öncülük etti. Bu faaliyetleri nedeniyle İtilaf Devletleri'nin baskısıyla valilik görevinden alınan Paşa, daha sonra Anadolu'ya geçerek Kurtuluş Savaşı'na katıldı.
Milletvekilliği döneminde 1925 yılında çıkarılan Şapka İktisasına Dair Kanun'un anayasayı ihlal ettiğini savunan Paşa, diğer milletvekilleri tarafından halk iradesi düşmanı olarak nitelendirildi. Koçgiri İsyanı'nın bastırılması ve gazeteci Ali Kemal'in linç edilmesi gibi olaylardaki rolü hakkında çeşitli tartışmalar mevcuttur. Mezar taşında, Selman-ı Pak Muharebesi'ni kazanan, Kut'ül-amare'yı muhasara eden ve çeşitli kolordulara komuta eden general olarak tanıtılmıştır.
Haritada ve ilgili kayıtlar
- Türk Dünyası Haritası’nda göster
- Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)
- Türkiye Cumhuriyeti (1923 – günümüz)
Benzer / İlgili Türk büyükleri
Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.
Bu sayfa, Vikipedi'deki «Sakallı Nureddin Paşa» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.
Kaynaklar
- Vikipedi: Sakallı Nureddin Paşa (sürüm 37834583, CC BY-SA 4.0; yapay zekâ editör desteğiyle özetlenmiş ve uyarlanmıştır, değişiklik yapılmıştır) ↗
- Madde yazarları ve sürüm geçmişi (Vikipedi) ↗
- Lisans: Creative Commons Atıf-AynıLisansla Paylaş 4.0 (CC BY-SA 4.0) ↗
- Vikiveri: Q982721 (CC0) — tarihler ve konum ↗
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.