Safiye Ali

Safiye Ali, Türk doktordur.

Son gözden geçirme: 22.10.2026

Doğum: 2 Şubat 1891
Vefat: 5 Temmuz 1952
Alan: Bilim ve kültür insanları
Dönem: 20.–21. yüzyıl
Doğum yeri: İstanbul
İlgili Türk devletleri: Osmanlı Devleti, Türkiye Cumhuriyeti

Hayatı

Safiye Ali, 2 Şubat 1894 tarihinde İstanbul'da dünyaya geldi. Dört kız kardeşin en küçüğü olan Safiye Ali, babasını küçük yaşta kaybetmiştir. Ailesi Osmanlı İmparatorluğu döneminde çeşitli hizmetleriyle tanınmış bir aile idi. Safiye Ali, dedesi Emin Paşa'nın Valideçeşme'deki konağında büyümüştür.

Eğitim hayatına İstanbul'da Amerikan Kız Koleji'nde başladı ve Ocak 1916'da mezun oldu. Ancak Darülfünun Tıp Fakültesi henüz kadın öğrenci kabul etmiyordu. I. Dünya Savaşı'nın sürdüğü dönemde maddi güçlüklere rağmen Almanya'ya giderek Würzburg Üniversitesi Tıp Fakültesinde öğrenim gördü. Dönemin Maarif Nazırı Ahmet Şükrü Bey'in yardımıyla devlet bursu alan Safiye Ali, çok hızlı bir şekilde Almanca öğrenerek derslere başladı. Amerikan Koleji mezunu olması sebebiyle zorluk çıkaran Bavyera Millî Eğitim Bakanlığı, sınavda aldığı birincilik derecesi karşılığı ona 'doktor namzeti' unvanını verdi. 1921 yılında 'bebeklerde iç Pakimenenjit kanaması' hakkındaki tezi ile diplomasını aldı.

İstanbul'a döndükten altı hafta sonra kadın ve çocuk hastalıkları ihtisası yapmak üzere tekrar Almanya'ya gitti. Bu süreçte Dr. Ferdinand Krekeler ile evlendi. Haziran 1923'te Türkiye'nin ilk kadın doktoru olarak icazetnamesini aldı ve eşi ile birlikte Cağaloğlu'nda muayenehane açtı. İlk zamanlar tanınmadığı için muayenehanesine kimse gelmemiş, hatta kadın olduğu için düşük vizite ücreti ödemek isteyenler bile olmuştur. İstanbul'da beş yıl doktorluk yapan Safiye Ali'nin karşılıksız olarak anne-çocuk sağlığına yaptığı hizmetler, klinik çalışmalarının önüne geçti.

Mesleki çalışmalarının yanı sıra İstanbul'da başlayan feminist harekete katılan Safiye Ali, Türk Kadınlar Birliği'nin Sıhhiye Komisyonu başkanlığını üstlendi. 1928'de Bolonya'da toplanan Beynelmilel Kadın Doktorlar Konferansı'nda edindiği sosyal ve bilimsel izlenimler Servet-i Fünun'da yayımlandı. Kanser teşhisi konulması üzerine Türkiye'den ayrılarak Almanya'ya yerleşti. II. Dünya Savaşı yıllarında sağlığı el verdiği sürece mesleğini sürdürdü. 5 Temmuz 1952'de Dortmund'da 58 yaşında hayatını kaybetti.

Tarihî önemi ve başarıları

Safiye Ali, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk kadın tıp doktoru ve tıp eğitimi veren ilk kadın olarak tarihe geçmiştir. İstanbul'da beş yıl doktorluk yaptığı dönemde, toplumun kadın doktora olan yabancılığı nedeniyle Malul Gaziler Büyük Ticaret Salnamesinde adı 'Safiye Ali Bey' olarak geçmiştir. Ocak 1928'de sadece muayenehane doktorluğu yapan Safiye Ali, bu tarihte İstanbul'da muayenehanesi olan hekimler arasındaki tek kadındı. Amerikan Koleji bünyesinde açılan ilk kız tıp okulunda jinekoloji ve obstetrik dersleri vererek kızlara tıp eğitimi veren ilk kadın öğretim üyesi olmuştur.

Eserleri ve mirası

Anne sütünden kesilen ve steril süt içme imkânından mahrum olan çocuklar için Fransız Kızılhaç'ı tarafından kurulup 1925'te Himaye-i Etfal Cemiyeti'ne bırakılan Süt Damlası Bakımevi'nin başına geçen Safiye Ali, gönüllü çalışmalarıyla bakımevine etkinlik kazandırmıştır. Süt Damlası'ndaki çalışmaları, kadınları emzirmeye teşvik etme ve yetersiz beslenen çocukların sağlıklı beslenebilmeleri amaçlı eğitimler düzenlemeye odaklı idi. Sütten kesilmiş 1 yaş sonrası hasta ve zayıf çocukların bakımı ile ilgilenmek üzere Hilal-i Ahmer Hanımlar Merkezi Küçük Çocuklar Muayenehanesi'ni kurdu. Londra, Viyana ve Bolonya'da düzenlenen kongrelerde Himaye-i Etfal Cemiyeti'ni temsil etti. Mesleğinin zirvesinde iken Süt Damlası'ndan istifa etmek zorunda kaldı. Adı, anne çocuk sağlığı üzerine yaptığı çalışmalar ve Süt Damlası Bakımevleri ile anılmaktadır.

Haritada ve ilgili kayıtlar

Türk Dünyası Haritası’nda göster
Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)
Türkiye Cumhuriyeti (1923 – günümüz)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.

Bu sayfa, Vikipedi'deki «Safiye Ali» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.

Kaynaklar

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.