Pir Sultan Abdal

Tarihî önemi ve başarıları

Pîr Sultan Abdal, sözlü Türkçe ve âşık halk edebiyatının, Alevi inancının en önemli temsilcilerinden Yedi Ulu Ozan'dan biri olarak kabul edilir. Yazılı kaynaklarda gerçekliği veya hayatı üzerine doğrudan bir kayıt bulunmamaktadır. Hayatına dair bilgiler; kendisine atfedilen deyişler, başkalarınca söylenen deyişler, sözlü menkıbeler ve Osmanlı Devleti'ne ait emir ve yazışmalardan elde edilmektedir. Sheridan'a göre Pîr Sultan Abdal, birincil sözlü kültür çağında yaratılmış bir sözlü kültür tiplemesi ve edebî bir kahramandır. Mahlası kullanan farklı dönemlerde yaşamış birden çok âşık olduğu not edilir; bu mahlası kullanan âşık sayısının altı, sekiz veya on olduğu yönünde farklı görüşler mevcuttur.

Eserleri ve mirası

Şiirlerinde Allah, İslam peygamberi Muhammed, Ali, On İki İmam ve Ehl-i Beyt sevgisini sıkça işlemiştir. Alevi bir şair olarak Hak-Muhammed-Ali motifini kullanmış ve çoğu şiirini nefes tarzında yazmıştır. Divan edebiyatından etkilenmemiş, deyişlerinde eski Türk kültürünü ve Alevi inancını yansıtmıştır. Sosyal konulara yer vermiş ve bunları sosyal uyarı niteliğinde işlemiştir. İmam Cafer mezhebine uyduğunu belirten mısralar kaleme almış, Safevî şahı taraftarlığını dile getiren beyitler söylemiştir. Ölümünün ve deyişlerinin etkisiyle kolektif bir bilinç oluşmuş, Anadolu halk kültürünün yaşayan bir ögesi olarak görülmüştür.

İlgili olaylar

Pîr Sultan Abdal hakkında yayınlanan en eski yazı, Mehmet Fuad Köprülü'nün 1928'de Hayat Mecmuası'nda yayımlanan kısa makalesidir. Ertesi yıl Sadettin Nühzet Ergun, yeni Türk alfabesi ile ilk kapsamlı çalışmayı yayımlamıştır. Erol Toy ve Aytekin Özen tarafından hakkında tiyatro oyunları yazılmıştır. Opera sanatçısı Ruhi Su, Pîr Sultan'ın eserlerinden bazılarını bir albümde toplayarak yorumlamıştır.

Haritada ve ilgili kayıtlar

• Türk Dünyası Haritası’nda göster
• Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.