Şeyhî

Hayatı

Şeyhî, tahminen 1371-1376 yılları arasında o dönemde Germiyanoğulları Beyliği sınırları içinde yer alan Kütahya'da doğmuştur. Adı bazı kaynaklarda Yusuf, bazılarında ise Sinan olarak geçer ve Germiyanlı Şeyhi veya Hekim Sinan lakaplarıyla da anılır. Babasının adının Mecdeddin Ahmed olduğu tahmin edilmektedir. Çocukluk yıllarını dönemin önemli kültür merkezlerinden biri olan Kütahya'da geçirmiştir. Bilime olan merakı nedeniyle İran'a giderek başta tıp ve tasavvuf olmak üzere yoğun bir eğitim almıştır. Anadolu'ya dönüşünde Hekim Sinan olarak tanınmış ve özellikle göz hastalıkları alanında uzmanlaşmıştır. Şeyhî mahlasını, Hacı Bayram Veli'nin halifesi olduğu veya Emîr Sultân'a bağlandığı görüşlerine dayalı olarak aldığı belirtilmektedir.

Osmanlı padişahı I. Mehmed'in Karaman seferi sırasında Ankara'da rahatsızlanması üzerine tedavi için çağrılmıştır. Başarılı tedavinin ardından Tokuzlu köyü kendisine tımar olarak verilmiş ve sultanın özel tabipliğine atanmıştır. Kimi kaynaklara göre köyüne giderken uğradığı soygun olayı üzerine rakiplerini hicvettiği Harnâme adlı eseri kaleme almıştır. II. Murad döneminde vezirlik makamına aday gösterilmiş ancak bu şartla Nizami'nin eserini Türkçeye kazandırması istenmiştir. Bu süreçte Hüsrev ü Şirin'i yazmaya başlamış ancak yolda uğradığı yağma sonucu her şeyini kaybetmiştir. Ölüm tarihi kesin olmamakla birlikte genel kanı 1431 yılında vefat ettiği yönündedir.

Eserleri ve mirası

Şeyhî, erken dönem Divan Edebiyatı şairlerinden olup kaside ve mesnevi türlerinde zamanının en ileri gelen şairi kabul edilir. Divanı; 15 kaside, 4 tercî'-i bend, 2 terkîb-i bend, 1 mesnevi, 2 müstezat ve 202 gazelden oluşmaktadır. En ünlü eseri, Nizami'nin aynı adlı mesnevisinden yola çıkarak kaleme aldığı Hüsrev ü Şirin'dir. 6694 beyitten oluşan bu eser, II. Murad'a ithaf edilmiş ve yapılan eklemelerle özgün bir telif niteliği kazanmıştır. Şeyhî eseri tamamlayamadan vefat etmiş, tamamlama işini kız kardeşinin oğlu Cemâlî Germiyanî üstlenmiştir. Diğer önemli eseri Harnâme, 126 beyitlik küçük bir hiciv mesnevisidir. Eserde, yük taşıyan bir eşeğin öküzlere özenmesi üzerinden mizahi ve alegorik bir dil kullanılmıştır. Şiirlerinde Farsça etkisi belirgin olmakla birlikte, tasavvufi kişiliğine rağmen eserlerinde tasavvufi öğeler yer almamaktadır.

Haritada ve ilgili kayıtlar

• Türk Dünyası Haritası’nda göster
• Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)
• Germiyanoğulları Beyliği (1300 – 1429)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.