Abdülkadir İnan

Abdülkadir Süleyman İnan,, Başkurt asıllı Türk tarihçi, halkbilimci, dilbilimci ve öğretim üyesidir.

Son gözden geçirme: 22.10.2026

Doğum: 29 Ekim 1889
Vefat: 26 Temmuz 1976
Alan: Bilim ve kültür insanları
Dönem: 20.–21. yüzyıl
Kabri / türbesi: Karşıyaka Mezarlığı
İlgili Türk devletleri: Türkiye Cumhuriyeti

Hayatı

Abdülkadir İnan — Görsel: Unknown author · Public domain

Abdülkadir Süleyman İnan, 26 Eylül 1889 tarihinde Yekaterinburg yakınlarındaki Çıgay köyünde dünyaya geldi. Asıl adı Fethulkadir olan İnan, Başkurt asıllı bir aileden geliyordu. İlköğrenimini usûl-i cedide mekteplerinde tamamladıktan sonra Troitski'deki Resüliye Medresesi'ni bitirdi. 1914 yılında Yüksek Muallimler Mektebi'nden mezun oldu ve 1915'te müderris unvanını aldı. Öğretmenlik yaptığı dönemde Başkurdistan millî mücadelesine katıldı ve Başkurt hükûmetinde editörlük görevi üstlendi. Sovyetler Birliği'nden ayrılarak Paris ve Berlin'de kütüphanelerde çalıştıktan sonra 1925 yılında İstanbul'a geldi. Mehmet Fuad Köprülü'nün davetiyle Türkiyat Enstitüsü'ne asistan olarak atandı. 1933 yılında Türk Dil Kurumu'nun daveti üzerine Ankara'ya yerleşti ve Atatürk tarafından takdir edilerek başuzman olarak görevlendirildi. 1944 yılında yaşanan siyasi gelişmeler nedeniyle profesörlük unvanı kaldırıldı ve görevinden alındı. Kariyerinin son dönemlerinde Diyanet İşleri Başkanlığı ve Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü'nde çalıştı. Abdülkadir İnan, 1 Ekim 1976 tarihinde Ankara'da vefat etti ve Karşıyaka Mezarlığı'na defnedildi.

Tarihî önemi ve başarıları

İnan, Arapça, Farsça, Rusça, Almanca ve tüm Türk lehçelerini bilen çok yönlü bir bilim insanıydı. Türk folkloru, tarihi, inançları, lehçeleri ve edebiyatı üzerine 350 kadar bilimsel makale ve kitap yayımladı. Türk destanları ve Şaman inançları üzerine özgün araştırmalar yaparak bu alanlarda önemli katkılar sağladı. Manas Destanı'nı Kara Kırgız lehçesinden Türkçeye çevirdi. Türk Dil Kurumu bünyesinde Rus dilbilimcilerin çalışmalarını Türkçeye tercüme etti. 1500 bitki adından oluşan Türkçe Bitki Adları kitabının hazırlanmasında görev aldı. Güneş Dil Teorisi çalışmalarında yer aldı ve III. Türk Dil Kurultayı'nda bildiri sundu. Erzurum ve Gaziantep gibi bölgelerde halk bilgisi derlemeleri yaparak folklor malzemesi topladı.

Eserleri ve mirası

İnan'ın başlıca eserleri arasında Birinci İlmî Seyahata Dair Rapor, Türk Edebiyatı ve Tarihte ve Bugün Şamanizm yer alır. Hurafeler ve Menşeleri ile Eski Türk Dînî Tarihi gibi çalışmaları da kültürel mirasa katkı sağlamıştır. Samoyloviç, Vladımirtsov ve Barîhold gibi yazarların eserlerini Türkçeye çevirmiştir.

Haritada ve ilgili kayıtlar

Türk Dünyası Haritası’nda göster
Türkiye Cumhuriyeti (1923 – günümüz)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.

Bu sayfa, Vikipedi'deki «Abdülkadir İnan» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.

Kaynaklar

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.