Kerim Erim

Hayatı

Kerim Erim, 31 Ocak 1894 tarihinde İstanbul'da dünyaya geldi ve 28 Aralık 1952 tarihinde vefat etti. Asıl adı Abdülkerim olan Erim, Buharalı Molla Ahmed Zade Mirliva Arif Paşa ile Kazan Şeyhül Müderrisi Kerim Hazretzade Ferik Abdürrahman Paşa'nın kızı Naciye Hanım'ın oğludur. İlköğrenimini Halep'te tamamladıktan sonra ortaöğrenimini kısmen evde, kısmen Hendese-i Mülkiye'nin ilk sınıflarında gördüğü derslerle tamamladı. Yükseköğrenimine İstanbul'daki Yüksek Mühendis Mektebi'nde devam eden Erim, bu okulu 1914 yılında bitirdi. Matematiğe duyduğu ilgi nedeniyle Almanya'ya giden Erim, 1919 yılında Frederich-Alexanders Üniversitesi'nde cebir alanında doktora derecesini alarak Türkiye'ye döndü. Fatma Zehra Hanım ile evliliğinden Arif ve Gülen adında iki çocuğu oldu; devlet sanatçısı piyanist Gülsin Onay'ın dedesidir. Vefatının ardından Edirnekapı Şehitliği'ne defnedildi.

Tarihî önemi ve başarıları

Kerim Erim, Türkiye'nin ilk doktoralı matematikçisi unvanını taşımaktadır. Ülke genelinde yüksek matematik öğretiminin yaygınlaşmasında ve çağdaş matematiğin yerleşmesinde etkin bir rol üstlendi. Mekaniğin matematiksel esaslara dayandırılması çalışmalarına öncülük eden Erim, Türkiye'de bir matematik doktorası yöneten ilk bilim insanı oldu. Diferansiyel geometri, fonksiyonlar teorisi, elastisite ve plastisite gibi alanlarda birçok öğrenci yetiştirdi. Yetiştirdiği öğrenciler arasında mekanik alanında önde gelen bilim insanlarından Mustafa İnan da bulunmaktadır. Matematik ve fizik bilimlerinin felsefe ile olan ilişkileri üzerine de çalışmalar yürüttü.

Dönemi ve bağlam

1929 yılında doçentliğe yükselen Erim, 1933 Üniversite reformunu hazırlayan kurulda yer aldı. Yüksek Mühendis Mektebi'nde ders vermeye devam ederken, yeni kurulan İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi'nde analiz profesörü ve dekan olarak görev yaptı. Richard von Mises'in ayrılmasının ardından 1940 yılında İstanbul Üniversitesi Matematik Enstitüsü başkanlığına getirildi ve 1952'deki vefatına kadar bu görevini sürdürdü. 1946 yılında kabul edilen kanunla aynı anda iki üniversitede çalışma yasağı gelince İTÜ'deki görevinden ayrılarak İstanbul Üniversitesi'ndeki çalışmalarına devam etti. 1948 yılında yeniden dekan seçilen Erim, iki yıl boyunca Fen Fakültesi dekanlığı yaptı. 1952 yılında İstanbul'da düzenlenen Uluslararası Sırfi ve Tatbiki Mekanik Kongresi'nin sekizincisinin gerçekleşmesi için büyük emek harcadı. Hastalığı nedeniyle kongrenin açılışına katılamayan Erim, son celsede kapanış nutkunu okuyabildi.

Eserleri ve mirası

Kerim Erim, Almanca ve Türkçe dillerinde çeşitli eserler yayınladı. Yayınlanan kitapları arasında Mihanik, Nazarî Hesap, Hendese-i Tahlîliye, Riyâziyenin Temelleri, Sümer Riyaziyesinin Esas ve Mahiyetine Ait Rapor, Dış Alem Meselesi, Tanzimat ve Müspet İlimler: Riyaziye, Matematik ve Realite ile Analiz Dersleri yer almaktadır.

Haritada ve ilgili kayıtlar

• Türk Dünyası Haritası’nda göster
• Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)
• Türkiye Cumhuriyeti (1923 – günümüz)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.