Nurettin Topçu

Hayatı

Nurettin Topçu, 1909 yılında İstanbul'da dünyaya gelmiş ve 10 Temmuz 1975 tarihinde yine İstanbul'da hayata veda etmiştir. Türk yazar, akademisyen ve fikir adamı kimliğiyle tanınan Topçu'nun ailesi, baba tarafından Erzurum kökenlidir. Aile, Topçuzâdeler lakabıyla bilinmekte olup bu isim, dedesi Osman Efendi'nin Erzurum'un Ruslar tarafından işgali sırasında Türk ordusunda topçuluk yapmasından kaynaklanmaktadır. Babası Topçuzâde Ahmet Efendi, ailenin tek evladı olarak hayvan ticareti amacıyla İstanbul'a göç etmiş ve Çemberlitaş'ta bir kasap dükkânı işletmiştir.

Topçu, altı yaşında Bezmiâlem Valide Sultan Mektebi'nin ana kısmına kayıt olmuş, ardından Büyük Reşit Paşa Numune Mektebi'ne geçerek buradan birincilikle mezun olmuştur. Çocukluk döneminde sakin ve içe dönük bir mizaca sahip olan Topçu, küçük bir sandıkta kitap ve gazete biriktirme merakı taşımaktaydı. İmlâ öğretmeni Nafiz Bey, Topçu'nun hayatı boyunca sürecek olan Mehmet Âkif sevgisini uyandıran önemli bir figür olarak öne çıkmaktadır. Gençlik yıllarında aile dostları arasında yer alan ve küçük yaşlardan itibaren etkisinde kaldığı Hüseyin Avni Ulaş'ın kızı Fethiye Hanım ile evlenmiştir.

1975 yılının Nisan ayında hastalanan Topçu'ya, ameliyat sırasında pankreas kanseri teşhisi konulmuştur. Hastalığının teşhisinde güçlük çekilen Topçu, 10 Temmuz 1975'te vefat etmiş ve cenaze namazı Fatih Camii'nde kılınmıştır. Topçu, cenaze namazının ardından Topkapı'daki Kozlu Kabristanı'na defnedilmiştir.

Tarihî önemi ve başarıları

Nurettin Topçu, İslam felsefesi ve ahlak anlayışı üzerine geliştirdiği özgün görüşleriyle Türk düşünce tarihinde önemli bir yer edinmiştir. Topçu'ya göre din, bir bilgi kaynağı değil, bir kuvvet kaynağıdır ve dindar insan, başkalarından çok şey bilen değil, daha çok kuvvetli olan insandır. Gelenekçi İslamcıların felsefeyi inançlara zarar veren bir unsur olarak görmesine karşı çıkan Topçu, felsefenin Kur'an'ı hakkıyla anlamak için gerekli olduğunu savunmuştur. Ona göre Kur'an Allah'ın kitabı iken, felsefe insanın onu anlayacak olan şahsiyetinin örgüsüdür.

Topçu, Osmanlı'da İbn Rüşdcü Molla Zeyrek ile Gazalici Hocazade arasındaki tartışmada, felsefenin tutarsızlığını iddia eden Hocazade'nin kazanmasını Müslüman yozlaşmasının miladı olarak değerlendirmiştir. Felsefesiz bir İslam anlayışında sorumluluğun yerini vazifeye bıraktığını ve ruh dünyasının akil adamlarının yerini gözlerini kapayıp görev yapan adamların aldığını belirtmiştir. Toplumsal yaşamdaki gelenek, örf ve adetlerin insan hürriyetinin önündeki en büyük engeller olduğunu savunan Topçu, gelenekçi bireyin güvenliği özgürlüğe tercih ettiğini ifade etmiştir. Gelenekçi bireyin asırlarca aynı alışkanlığı tekrarlamaktan huzur duyduğunu ve örflerini değiştirmenin onlar için bir uzvunu kesmek gibi olduğunu dile getirmiştir.

İsyan ahlakı teorisini açıklarken ideal tip olarak Hallac-ı Mansur'u örnek alan Topçu, Mansur'un 'Ben Hakkım' dediği için işkenceyle öldürülmesine atıfta bulunmuştur. İslam'ın geleneksel ve resmi yorumlarıyla sürekli hesaplaşan Topçu, tasavvuf düşüncesinin temeli olan vahdet-i vücudu ahlaklığın en yüce mertebesi olarak kabul etmiştir.

Haritada ve ilgili kayıtlar

• Türk Dünyası Haritası’nda göster
• Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)
• Türkiye Cumhuriyeti (1923 – günümüz)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.