Bilgi Merkezi / Rehber

Aziz Sancar

Aziz Sancar (d. 8 Eylül 1946, Savur, Mardin), Türk-Amerikalı doktor, akademisyen, biyokimyager ve moleküler biyologdur. 2015 yılında, Tomas Lindahl ve Paul L…

Son gözden geçirme: 22.10.2026

Doğum: 8 Eylül 1946
Alan: Bilim ve kültür insanları
Dönem: 20.–21. yüzyıl
Doğum yeri: Savur
İlgili Türk devletleri: Türkiye Cumhuriyeti

Hayatı

Aziz Sancar, 8 Eylül 1946 tarihinde Mardin'in Savur ilçesinde, orta gelirli çiftçi bir ailenin sekiz çocuğundan yedincisi olarak dünyaya geldi. İlk ve orta öğrenimini Mardin'de tamamlayan Sancar, lise yıllarında futbolla ilgilense de son sınıfta bu alandan vazgeçerek yüksek öğrenim için İstanbul'a gitti. 1963 yılında girdiği İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi'nden 1969 yılında birincilikle mezun oldu. Mezuniyetinin ardından iki yıl boyunca Savur'da sağlık ocağında hekimlik yaptı. Daha sonra NATO-TÜBİTAK bursu ile ABD'ye giderek önce Johns Hopkins Üniversitesi'nde araştırmalar yaptı, ardından uyum sorunları nedeniyle kısa süre Türkiye'ye döndü. Eğitimini tamamlamak amacıyla Dallas Teksas Üniversitesi'ne geçiş yapan Sancar, burada Claud Stanley Rupert'ın laboratuvarında çalıştı ve fotoliyaz genini klonlayarak 1977 yılında doktora derecesini aldı.

1977-1982 yılları arasında Yale Üniversitesi tıp fakültesinde görev yapan bilim insanı, bu dönemde nükleotit kesim onarımı araştırmalarına odaklandı. 1997 yılından itibaren araştırmalarını Kuzey Carolina Üniversitesi biyokimya ve biyofizik bölümünde sürdürmektedir. Sancar, Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri vatandaşıdır ve biyokimya profesörü Gwen Boles Sancar ile evlidir.

Tarihî önemi ve başarıları

Aziz Sancar, hücrelerin hasar gören DNA'ları nasıl onardığını ve genetik bilgisini koruduğunu haritalandıran çalışmaları nedeniyle 2015 yılında Tomas Lindahl ve Paul L. Modrich ile birlikte Nobel Kimya Ödülü'ne layık görüldü. Bu ödül, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi tarafından verilmiş ve Alfred Nobel'in ölüm yıldönümü olan 10 Aralık'ta düzenlenen törenle İsveç Kralı XVI. Carl Gustaf tarafından takdim edilmiştir. Sancar, ödülün kendisine Atatürk ve Türkiye Cumhuriyeti'nin eğitim devrimi sayesinde verildiğini belirterek Nobel madalya ve sertifikasını Anıtkabir'e teslim etmiştir. 2005 yılında ABD Ulusal Bilimler Akademisi'ne seçilen Sancar, bu akademiye seçilen ilk Amerikalı Türk bilim adamı olma özelliğini taşımaktadır. 2006 yılında Türkiye Bilimler Akademisi'ne aslî üye olarak seçilmiştir. 2025 yılında KKTC Bakanlar Kurulu kararıyla KKTC vatandaşlığına kabul edilmiştir.

Eserleri ve mirası

Sancar, DNA onarımı, hücre dizilimi, kanser tedavisi ve biyolojik saat üzerine yoğunlaşan çalışmalarında 415 bilimsel makale ve 33 kitap yayımlamıştır. Geliştirdiği 'maxicell tekniği' ve bulduğu 'excinuclease/excision nuclease enzimi' terimleri, Oxford Üniversitesi Biyokimya ve Moleküler Biyoloji Sözlüğü'ne girmiştir. Kanser tedavisinde sirkadiyen saat kullanımıyla ilgili çalışmaları nedeniyle çeşitli ödüller almıştır. 2001 yılında Amerikan Kimya Cemiyeti tarafından verilen Kuzey Carolina Seçkin Kimyager Ödülü'nü kazanmıştır. Eşiyle birlikte ABD'de okuyan Türk öğrencilere destek olmak amacıyla Aziz & Gwen Sancar Vakfı'nı kurmuş ve Carolina Türk Evi isimli öğrenci misafirhanesini açmıştır. İsmi, 2018 yılında İstanbul'da açılan Aziz Sancar Anadolu Lisesi'ne verilmiştir.

Haritada ve ilgili kayıtlar

Türk Dünyası Haritası’nda göster
Türkiye Cumhuriyeti (1923 – günümüz)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.

Bu sayfa, Vikipedi'deki «Aziz Sancar» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.

Kaynaklar

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.