Eşrefoğlu Rûmî

Hayatı

Eşrefoğlu Abdullah Rûmî, İznik'te dünyaya gelmiş olan Türk şair ve mutasavvıftır. Asıl adı Abdullah olmakla birlikte, babasının ismi nedeniyle Eşrefoğlu, Eşrefzâde veya İbnül Eşref gibi isimlerle anılmıştır. Doğum yeri olan İznik'e atfen İznikî lakabıyla da bilinse de en yaygın hitabı Eşref-i Rûmî olmuştur. Babası, Mısır'dan Anadolu'ya göç etmiş olan ve İslam peygamberi Muhammed'in soyundan geldiğini gösteren Seyyid künyesini taşıyan Seyyid Ahmed ül Mısrî'dir.

İlk eğitimini İznik'te alan Eşrefoğlu, babası ve dedesinin mutasavvıf olmasına rağmen daha çok ilmi bir eğitim almıştır. Orta yaşlarında, bazı kaynaklara göre kırk yaşlarındayken ilim eğitimini bırakarak dönemin ünlü fakihlerinden birinin yanında çalışmaya başlamıştır. Tasavvufa olan ilgisi zamanla artmış ve sonunda ilmi bir kenara bırakarak tasavvufi bir hayat tarzını benimsemiştir. Tasavvuf yoluna girişi, Bursa'da yaşayan Abdal Mehmet adlı meczup bir veli ile yaşadığı ve gerçekliği tartışmalı olan bir olaya dayandırılmaktadır.

Tasavvufi yola girmek isteyen Eşrefoğlu, Bursa'nın ünlü velilerinden Emîr Sultan'a bağlanmak istemiş ancak Emîr Sultan onu Ankara'daki Hacı Bayram Veli'ye yönlendirmiştir. Hacı Bayram Veli'nin dergâhında bir süre kaldıktan sonra, öneri üzerine ailesiyle birlikte Hama'daki Kâdirî şeyhi Şeyh Hüseyn-i Hamevî'ye gitmiştir. Hama'da bir süre kaldıktan sonra İznik'e dönen Eşrefoğlu, burada önce münzevi bir yaşam sürmüş, daha sonra ise halkla iletişime geçerek kendi görüşlerini yaymıştır. 1469 yılında İznik'te vefat etmiştir.

Eserleri ve mirası

Eşrefoğlu Rûmî, kurucusu olduğu ve Kâdirîliğin bir kolu sayılan Eşrefîlik tarikatını İznik'te yaymıştır. Eserlerinde genellikle yalın bir Türkçe tercih etmiş, az miktarda Arapça ve Farsça sözcük kullanmıştır. Türk tasavvufi halk edebiyatının önemli isimlerinden biri olarak kabul edilen şairin eserlerinde tasavvufi etkiler ve dini öğütler ön plandadır.

Şairin en önemli eseri Divan'ıdır. Dini ve tasavvufi nasihatler içeren Müzekinnüfûs adlı eseri de oldukça meşhurdur. Matbu olmayan ancak yazma nüshalar halinde günümüze ulaşan diğer eserleri arasında Tarîkatnâme, Fütüvvetnâme, Delâil ün nübüvve, İbretnâme, Mâziretnâme, Hayretnâme, Elestnâme, Nasîhatnâme, Esrarüttâlibîn, Münâcaatnâme ve Tâcnâme yer almaktadır.

Haritada ve ilgili kayıtlar

• Türk Dünyası Haritası’nda göster
• Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.