Molla Gürani

Hayatı

Şemsüddin Ahmed bin İsmâil bin Osman Gürânî olarak bilinen Molla Gürânî, kökeni tartışmalı olmakla birlikte çoğunlukla 1410 yılında Diyarbakır sınırlarındaki Gürân kasabasında doğduğu kabul edilmektedir. Küçük yaşta Kur'an'ı ezberleyen Gürânî, ilmini geliştirmek amacıyla Bağdat, Diyarbakır, Hayfa ve Hınıs gibi merkezlere seyahat etmiştir. On yedi yaşında Şam'a giderek oradaki alimlerden ders alan Gürânî, Kahire'de kıraat, tefsir, hadis ve fıkıh ilimlerinde uzmanlaşmış; İbn-i Hacer Askalani'den hadis ve fıkıh dersleri almıştır.

II. Mehmed'in padişahlığı döneminde kendisine teklif edilen vezirlik makamını, diğer değerli devlet adamlarının şevkini kırmamak gerekçesiyle reddetmiştir. Kazaskerlik, müderrislik ve Bursa Kadılığı gibi önemli görevlerde bulunan Gürânî, padişahla yaşadığı bir anlaşmazlık üzerine bir süre Kahire'ye giderek Mısır Sultanı Kayıtbay'ın yanında bulunmuştur. Fatih Sultan Mehmed'in çağrısı üzerine İstanbul'a dönen Gürânî, yeniden kazaskerlik ve Bursa Kadılığı görevlerini üstlenmiştir.

Tarihî önemi ve başarıları

1480-1488 yılları arasında Osmanlı Devleti'nin dördüncü şeyhülislamı olarak görev yapan Molla Gürânî, günlük 200 akça yevmiye ile çalışmıştır. Adaleti, dürüstlüğü ve vakur duruşu ile hem sarayda hem de halk arasında büyük saygı görmüş; vezirlere isimleriyle hitap etmesi ve saraya sık gitmemesi ile tanınmıştır. Fatih Sultan Mehmed'e samimi nasihatlerde bulunmuş, gerektiğinde padişahı tenkit etmekten çekinmemiş ve devlet işlerinde ona yardımcı olmuştur. Padişahın daveti üzerine saraya at sırtında girmesine izin verilmesi, onun saray nezdindeki prestijini gösteren önemli bir detaydır.

Gürânî, İstanbul'da dört cami, bir Dar-ül Hadis Medresesi ve bir hamam inşa ettirerek şehrin mimari ve ilmi yapısına katkı sağlamıştır. Diyâr-ı Rûm'un ve Anadolu'nun âlimi olarak anılan Gürânî, Şerefüddîn ve Şihâbüddîn lakaplarıyla da bilinmektedir. 1488 yılının kışında İstanbul'daki konağında vefat eden Gürânî'nin cenaze namazı, vasiyeti üzerine II. Bayezid tarafından kıldırılmıştır. Vasiyetine rağmen kimse ayağından sürüklemeye cesaret edemediği için hasır üzerinde taşınarak Aksaray-Topkapı arasındaki Fındıkzade semtindeki Karamanî Piri Mehmed Paşa Camii karşısındaki kabrine defnedilmiştir.

Eserleri ve mirası

Molla Gürânî, Sahîh-i Buhârî'ye yazdığı şerh olan El-Kevser-ül-Cârî alâ Riyâd-il-Buhârî başta olmak üzere çeşitli ilmi eserler kaleme almıştır. Gâyet-ül-Emânî fî Tefsîr-i Seb'il-Mesânî, Keşf-ül-Esrâr an Kırâat-il-Eimmet-il-Ahyâr ve Şerh-i Cem'ul-Cevâmi diğer önemli yazılı eserleri arasındadır. Şâtıbiyye Kasîdesi'nin Ca'berî şerhine dair bir hâşiye ve aruz ilmiyle ilgili bir kasîde de onun eserleri arasında yer almaktadır. İstanbul'un Fatih ilçesindeki Mollagürani semti, onun adını yaşatmakta ve tarihsel mirasını günümüze taşımaktadır.

Haritada ve ilgili kayıtlar

• Türk Dünyası Haritası’nda göster
• Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.