Bilgi Merkezi / Rehber
Şah Cihan
Şah Cihan veya Ebû'l Muzaffer Şehâbeddin Muhammed Sâhib-kıran, eşi Mümtaz Mahal uğruna Tac Mahal'i yaptırmasıyla tanınan ve Hindistan'da kurulmuş olan Babür …
Son gözden geçirme: 22.10.2026
- Doğum
- 15 Ocak 1592
- Vefat
- 22 Ocak 1666
- Alan
- Hükümdarlar
- Dönem
- 14.–17. yüzyıl
- Kabri / türbesi
- Tac Mahal
- İlgili Türk devletleri
- Babür İmparatorluğu
Hayatı
Şah Cihan, 5 Ocak 1592 tarihinde doğmuş ve 22 Ocak 1666 tarihinde vefat etmiştir. Doğum adı Hürrem olan Şah Cihan, Babür İmparatorluğu'nun beşinci hükümdarıdır. Hanedanın kurucusu Babür Şah tarafından Timur'un, anne tarafından ise Cuci Han kanalı ile Cengiz Han'ın torunudur. Atası Timur'un hayalleri olan Semerkant'ı üç kez geri almış ancak tekrar kaybetmiştir. Maveraünnehir'e defalarca seferler düzenlemiş ve Hindistan'a seferler gerçekleştirmiştir.
1627-1658 yılları arasında Babür İmparatorluğu'nu yönetmiştir. Hanedan içindeki iktidar mücadelesi nedeniyle hayattayken tahttan indirilmiştir. Akli dengesini kaybettiği gerekçesiyle oğlu Alemgir tarafından tahttan indirilerek Agra Kalesi'nde oda hapsine mahkûm edilmiştir. Kalan günlerini Agra Kalesi'nde, küçük bir camdan Tac Mahal'i izleyerek geçirdiği rivayet edilir. Ölümünün ardından oğlu Evrengzib tarafından Tac Mahal'e, eşi Mümtaz Mahal'in yanına defnedilmiştir.
Eserleri ve mirası
Şah Cihan, eşi Mümtaz Mahal uğruna Agra kentinde Tac Mahal'i yaptırmıştır. Mümtaz Mahal, on dördüncü kızları Gauhara Begüm'ü doğururken 1631 yılında vefat etmiştir. Tac Mahal'in inşasına 1632 yılında başlanmış ve eser 20 yıl sonra 1652 yılında tamamlanmıştır. Mimari eserlerde atalarının tercih ettiği sarı kum taşı yerine beyaz mermer kullanılmıştır. Yapının mimarları arasında Mimar Sinan'ın öğrencilerinden İsa Mehmet Çelebi ve Semerkantlı Mehmet Şerif yer almaktadır. Kubbenin yapımından Mimar Sinan'ın talebelerinden İsmail Çelebi sorumlu olmuştur. Duvarlardaki mermere oyularak yazılan hat sanatı, İstanbul'dan gelen hattat Settar Efendi tarafından gerçekleştirilmiştir.
Şah Cihan döneminde Babür ve Timurlu kültürü açısından altın çağ yaşanmıştır. Ülkenin bir başından bir başına kaleler, türbeler, saraylar, camiler ve medreseler inşa ettirmiştir. Bugünkü Delhi kenti olan Şahcihanabad, bu hükümdar tarafından kurulmuştur. Hint minyatür sanatının Babür ekolünün inşasına katkıda bulunmuş ve birçok şair ile sanatçıya destek vermiştir.
Dönemi ve bağlam
Şah Cihan, atalarından kalan iç isyanlar ve hanedanlıktaki çekişmelerle mücadele etmiştir. Eşi Mümtaz Mahal, aslında Şah Cihan'ın üçüncü ancak en sevdiği eşidir. Mümtaz Mahal'in babası, krallığın en soylularından biri ve Şah Cihan'ın üvey annesi Nur Cihan'ın kardeşidir. Şah Cihan, daha ziyade efsanevi aşkı ile tanınmaktadır.
Haritada ve ilgili kayıtlar
Benzer / İlgili Türk büyükleri
Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.
Bu sayfa, Vikipedi'deki «Şah Cihan» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.
Kaynaklar
- Vikipedi: Şah Cihan (sürüm 38230394, CC BY-SA 4.0; yapay zekâ editör desteğiyle özetlenmiş ve uyarlanmıştır, değişiklik yapılmıştır) ↗
- Madde yazarları ve sürüm geçmişi (Vikipedi) ↗
- Lisans: Creative Commons Atıf-AynıLisansla Paylaş 4.0 (CC BY-SA 4.0) ↗
- Vikiveri: Q83672 (CC0) — tarihler ve konum ↗
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.