Hayme Hatun

Hayatı

Hayme Hâtun veya Hayma Ana, Osmanlı Devleti'nin kurucusu Osman Gazi'nin ninesi ve Ertuğrul Gazi, Sungurtekin Bey, Gündoğdu Bey ile Dündar Bey'in annesidir. Kendisine Osmanlı İmparatorluğu tarafından Devlet Ana veya Devlet Anası unvanı verilmiştir. Osmanlı padişahlarının Müslüman olmayan cariyelerle evlenme geleneğinin henüz başlamadığı dönemde yaşadığı için Hayme Hâtun'un Türk olduğu belirtilmektedir. Bir başka inanışa göre ise Hayme Ana, Kaya Alpoğlu Süleyman Şah'ın eşi ve Osman Gazi'nin büyükannesidir.

Kocası Süleyman Şah'ın Fırat Nehri'ni geçerken boğularak ölmesinin ardından Kayı Boyu'nun başına Hayme Ana geçmiştir. Selçuklu Sultanı Alâeddin Keykubad'ın yer göstermesi üzerine önce Ankara Karacadağ'a, ardından Domaniç ve Söğüt'e yerleşilmiştir. Hayme Ana, Çarşamba köyünde her yıl çadır kurulan bir tepe üzerine defnedilmiştir. Mezarının Ertuğrul Gazi'nin Söğüt'teki türbesinden uzakta, Domaniç'te bulunması, yaylak-kışlak yaşantısı nedeniyle Hayme Ana'nın Kayıların yayladığı bir yaz mevsiminde vefat ettiğine işaret etmektedir.

Eserleri ve mirası

Hayma isminin kökeni tartışmalıdır; Arapça çadır anlamındaki 'hayme' sözcüğüne atfedilse de, yeni Müslüman bir Türkmen kızına bu adın verilmesinin mantıksız olduğu savunulmaktadır. Divanü Lügâti't-Türk'te 'ayamak' (lâkap vermek, korumak) ve 'aymak' (söylemek); Tarama Sözlüğü'nde ise 'aymak' (ayıltmak, aklını başına getirmek) sözcükleri yer almaktadır.

Tarihçiler tarafından fazla araştırılmamış olan Hayma Ana'nın anısı, Domaniç beldesinin halkı tarafından yaşatılmıştır. Çarşamba köyündeki bir mezarın yüzyıllar boyunca yöre halkı tarafından Hayma Hâtun'un kabri olarak ziyaret edildiğini öğrenen Osmanlı Padişahı II. Abdülhamid, 1892 yılında burada bir türbe inşa ettirmiştir. Hayme Ana'nın türbesi ve heykeli, Kütahya'nın Domaniç ilçesindeki önemli ziyaret noktalarından biridir ve mezarı başında anma törenleri düzenlenmektedir.

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.