Bilgi Merkezi / Rehber
İmadeddin Nesimi
Seyid Ali İmadeddin Nesimî veya yaygın adıyla Nesimî, şiirlerini ana dili olan Azerbaycan Türkçesinin yanı sıra, Farsça ve Arapça olarak da yazan 14. ve 15. …
Son gözden geçirme: 22.10.2026
- Doğum
- 1369
- Vefat
- 1419
- Alan
- Şairler, yazarlar ve âşıklar
- Dönem
- 14.–17. yüzyıl
- Doğum yeri
- Şamahı
- İlgili Türk devletleri
- Memlük Devleti
Hayatı
Doğum yeri konusunda kaynaklar arasında Tebriz, Diyarbakır, Şiraz, Şamahı ve Bağdat gibi farklı rivayetler bulunmakla birlikte, Şamahı şehrinin Şirvan'ın kültür merkezi olduğu ve Nesimî'nin eğitimini bu çevrede aldığı kabul edilmektedir. Babasının iyi eğitimli bir alim olduğu ve soyunun Hz. Muhammed'e dayandığı belirtilerek kendisine 'Seyyid' unvanı verilmiştir. Nesimî; tıp, astronomi, matematik ve mantık gibi bilimlerin yanı sıra derin bir İslam eğitimi almış, ardından tasavvufa yönelmiştir.
Önce Sibli'nin müridi olan Nesimî, daha sonra Hurufilik hareketinin kurucusu Fazlullah Esterabadî Naimi'nin hizmetine girmiş, onun halifesi ve damadı olmuştur. Fazlullah'ın idam edilmesinin ardından Azerbaycan'ı terk eden şair, Hurufiliği yaymak amacıyla Anadolu'ya geçmiş ve I. Murad Hüdavendigâr döneminde Bursa'ya ulaşmıştır. Anadolu'da Hacı Bektaş-ı Veli'den etkilenmiş ve Hacı Bayram-ı Veli ile görüşmek istemiş ancak fikirleri nedeniyle kabul görmemiştir. Ortam bulamaması üzerine Suriye'deki Hurufi merkezi olan Halep'e gitmiş ve burada Dulkadiroğlu Ali Bey, Karayülük Osman ve Cihan Şah gibi devlet adamlarını etkilemiştir.
Tarihî önemi ve başarıları
Nesimî, zamanının en büyük Türk şairlerinden biri ve Azerbaycan edebiyatının en önemli isimlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Azerbaycan klasik aruz şiirinin ve gazel biçiminin kurucusu, Oğuz Türk klasik edebiyatının ise ilk lirik şairi sayılmaktadır. Alevilik ve Bektaşilik geleneğinde 'Yedi Ulu Ozan'dan biri olarak anılmaktadır. Şiirleri Habibi, Hakiki ve Hatai gibi sonraki dönem şairlerini derinden etkilemiş; Ali Şîr Nevaî'nin övgüleri ile Orta Asya Türk dünyasında da tanınmıştır.
Eserleri ve mirası
Günümüze ulaşan eserleri arasında Azerbaycan Türkçesi ve Farsça iki divan ile Arapça şiirler yer almaktadır. Şiirlerinde Hurufilik inançlarını, İslami metinlere göndermeleri ve 'Tanrı'nın insan yüzünde tecelli etmesi' gibi fikirleri işlemiştir. Uyumlu melodileri ve anlaşılır ifadeleri ile karmaşık dini konuları birleştiren bir üslup geliştirmiştir.
Günümüzde Azerbaycan'daki Dilcilik Enstitüsü onun adını taşımakta, Bakü'de heykeli ve metro istasyonu bulunmaktadır. 2019 yılında Uluslararası Astronomi Birliği kararıyla bir asteroide 'Nasimi' ismi verilmiştir.
Haritada ve ilgili kayıtlar
- Türk Dünyası Haritası’nda göster
- Memlük Devleti (1250 – 1517)
Benzer / İlgili Türk büyükleri
Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.
Bu sayfa, Vikipedi'deki «Nesîmî» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.
Kaynaklar
- Vikipedi: Nesîmî (sürüm 37922005, CC BY-SA 4.0; yapay zekâ editör desteğiyle özetlenmiş ve uyarlanmıştır, değişiklik yapılmıştır) ↗
- Madde yazarları ve sürüm geçmişi (Vikipedi) ↗
- Lisans: Creative Commons Atıf-AynıLisansla Paylaş 4.0 (CC BY-SA 4.0) ↗
- Vikiveri: Q982506 (CC0) — tarihler ve konum ↗
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.