Âşık Seyrânî

Hayatı

Asıl adı Mehmet olan Seyrani, o dönemde Everek adıyla bilinen ve günümüzde Kayseri ilinin bir ilçesi olan Develi'de dünyaya gelmiştir. Doğum tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, kaynaklarda 1800 veya 1807 yıllarından birinde doğduğuna dair kayıtlar bulunmaktadır. Babası, fakir bir mahalle camii imamı olan Hoca Cafer Efendi'dir. Çocukluk yılları ekonomik güçlükler içinde geçen Seyrani, babasının desteğiyle medrese eğitiminden mahrum kalmamıştır.

Hayatına dair kesin bilgilerin eksikliği nedeniyle halk, onun hakkında çeşitli menkıbeler yaymıştır. Ününü duyan çevre vilayet ve kazalardan gelen aşıklar, Develi'ye gelerek Seyrani ile atışmışlardır. Ustalığıyla rakiplerini yenen Seyrani, Develi'nin kendisine dar gelmesi üzerine İstanbul'a gitmeyi arzulamıştır. Büyük bir ihtimalle Sultan Abdülmecit'in tahta geçtiği 1839 yılında İstanbul'a ulaşmıştır.

İstanbul'da kaldığı süre zarfında yarım kalan medrese öğrenimini tamamlamış ve dönemin saz ve kalem şairleriyle tanışmıştır. Karakteri gereği yanlışlıkları, faili Padişah olsa dahi görmezden gelemeyen Seyrani, şiirlerinde bu durumları ağır bir dille hicvetmiştir. Hakkında soruşturma açılması üzerine, yakalanmamak için Develili bir dostunun yardımıyla memleketi Develi'ye kaçmak zorunda kalmıştır. Bir süre Develi'de kaldıktan sonra Halep'e gitmiş ancak burada da tutunamayarak tekrar Develi'ye dönmüştür. Yakalandığı sinir hastalığı nedeniyle kendisine 'Deli Seyrani' denmiş ve son yıllarını Develi'de yoksulluk içinde geçirmiştir.

Eserleri ve mirası

Seyrani, devrindeki gelişmeleri yakından takip etmiş ve olaylara eleştirel bir gözle bakarak halkın sesi olmaya özen göstermiştir. Şiirlerinde kendisinden önceki ozanların alışılmış konu sınırlarının dışına çıkmış ve daha önce kimsede rastlanmayan kafiye yapılarına yer vermiştir. Eserlerini daha çok hece ölçüsüyle kaleme almış; asıl ününü koşma, semai, destan, nefes ve şathiyeleriyle kazanmıştır. Şiirlerinde bazen bir tarikat ehli, bazen siyasi bir eleştirmen, bazen de koyu bir aşık kimliğiyle öne çıkmıştır.

İçten, dindar, duygulu ve duyarlı bir kişiliğe sahip olan Seyrani'nin şiirleri, hem konu hem de kafiye yapısı bakımından çeşitlilik ve zenginlik taşımaktadır. Yoksulluğunu ve çektiği acıları, dik kafalı bir ozan oluşuna bağlamak mümkündür. Şiirlerinden bir örnek olarak 'Dök Seyrânî gözden yaşı / Sağlıktır cümlenin başı / Merdin eşiğinin taşı / Kuş tüyünden yumşak olur' dizeleri verilebilir.

Haritada ve ilgili kayıtlar

• Türk Dünyası Haritası’nda göster
• Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.