Gevherî

Hayatı

Gevherî, 17. yüzyılda yaşamış olduğu tahmin edilen bir Türk halk ozanıdır. Hayatı hakkında çok fazla bilgi bulunmamakla birlikte, önceleri asıl adının Mustafa olduğu sanılmıştır. Ancak bir şiirindeki dizeden hareketle adının Mehmed olduğu ileri sürülmüştür. 1700 yılında vefat eden ozan ve hattat Bahri Paşa'nın divan kâtipliğini yaptığı bilinmektedir. İstanbul ve Bursa'daki divan katipliklerini imparatorluğun diğer büyük memleketlerinde de kısa aralıklarla yürütmesi, medrese tahsili gördüğüne işaret etmektedir. Ölümünün 1127/1715 tarihinden sonra gerçekleştiği belirtilmektedir.

Eserleri ve mirası

Prof. Dr. Şükrü Elçin tarafından 1998 yılında yayımlanan Gevherî Divanı adlı eserde, ozanın cönklerde ve yazmalarda yer alan 945 şiiri bir araya getirilmiştir. Gevherî, aruz ve hece ölçüsü ile şiirler yazmıştır. Aruz ile yazdığı şiirlerinde başta Fuzuli olmak üzere klasik şairlerin tesiri görülür. Aruz veznini hece vezni kadar başarılı bir şekilde kullanan ender şairlerden biri olması, yüzyılın başlıca adlarından biri olmasında rol oynamıştır. Usta bir aşık olması, onun sevilip örnek alınmasına vesile olmuştur. Sadece onun şiirlerine yer veren bir mecmuanın bulunması, kendisine nasip olan nadir bir husustur. Musiki ile de ilgilenmiş olan Gevherî'nin kendi adını taşıyan bir de hava vardır.

Dönemi ve bağlam

Şükrü Elçin, bazı şiirlerinde geçen Hacı Bektaş adını, onun Hacı Bektaş Veli'ye intisabından çok bir Bektaşi muhibbi olmasının işareti olarak kabul eder. Tameşvarlı İbrahim Naimeddin'in Hadikatü'ş Şüheda ve Müstakimzade'nin Tuhfe-i Hattatin adlı eserlerinde adı geçmektedir. Şiirleri arasında çeşitli tarihi olaylara yer verenler de vardır. Avusturya'ya karşı açılan 1663 ve 1689 seferleri için söylediği şiirleri bu kapsamda sayılabilir.

Haritada ve ilgili kayıtlar

• Türk Dünyası Haritası’nda göster
• Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.