Erzurumlu Emrah

Hayatı

Şairin yaşamı hakkındaki bilgiler, halk arasında dolaşan söylentiler ile kendi şiirlerindeki ipuçlarına dayanmaktadır. Erzurum'da medrese eğitimi aldığı bilinmekte olup, bu eğitim sayesinde klasik şiire yönelmiştir. 18. yüzyılın sonunda doğduğu kabul edilen Emrah'ın, son yıllarını geçirdiği Niksar'da 1855 ile 1860 yılları arasında öldüğü de diğer bir kabul gören görüştür. Şairin türbesi Niksar'da bulunmakta olup, 1938 yılında Erbaa tütün tüccarı Şevki Önder tarafından mezarı yeniden yaptırılmıştır.

Emrah'ın Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde gezdiği, şiirlerinde geçen yer adlarından anlaşılmaktadır. Trabzon, Sivas, Ünye, Kastamonu, Konya, Niksar ve Niğde gibi şehirleri dolaştığı, bu yerlerde kısa süreli serüvenler yaşadığı bellidir. Sivas ve Kastamonu'da uzun süre kaldığı, Dertli'yi koruyan Alişan Bey'e sığındığı ve bir ara Sinop ile İstanbul'a gittiği söylenir. Kendisine ilgi duyan edebiyat meraklısı kişilerin yanında konuk olarak birkaç şehirde yerleşip ev bark kurduğu da rivayet edilmektedir. Emrahoğulları adıyla anılan ailelerin birbirinden uzak yerlerde yaşamakta oluşu ve birçok yerde adına bağlı mezarların bulunması, şairin ününün yaygınlığını gösteren işaretlerdir.

Eserleri ve mirası

Erzurumlu Emrah, medrese öğrenimi görmüş olması nedeniyle Fuzûlî, Baki ve Nedim gibi usta şairleri örnek alarak divan edebiyatı tarzında eserler vermiştir. Aruz ölçüsüyle yazdığı şiirleri, Erzurumlu Abdulaziz tarafından Divan adıyla 1913-1914 yıllarında bastırılmıştır. Hece ölçüsüyle yazdığı şiirleri ise Eflatun Cem Güney ile Çetin Eflatun Güney tarafından 'Erzurumlu Emrah'ın Hayatı ve Şiirleri' adlı kitapta derlenmiştir. Divan şiiri yolundaki çalışmaları zayıf kopyalar olarak değerlendirilse de, Doğu Anadolu'lu bir saz şairi olarak hece vezniyle söylediği iki yüze yakın şiirle 19. yüzyılın önemli âşıklarından biri sayılmaktadır. Şiirlerinin bir kısmı, 17. yüzyıl şairi Ercişli Emrah'ın Selvihan ile ilişkili halk hikâyesine de eklenmektedir. El Çek Tabip Sinem Üstünden, Felek Çakmağını Üstüme Çaktı ve Bugün Ben Bir Güzel Gördüm gibi bestelenmiş birçok şiiri bulunmaktadır.

Dönemi ve bağlam

Erzurumlu Emrah, Nakşibendilik'in Halidi koluna bağlı olması nedeniyle tasavvuf öğelerini şiirine katmıştır. Aşık geleneğine bağlı kaldığı koşmalarında Karacaoğlan'ı, kimi zaman da Aşık Ömer ve Gevheri'yi izlemiştir. Koşmalarında ustaca bir söyleyişe ulaşmış ve yerli zevki dile getirmiştir. Yaşamının geziler, yerleşmeler, evlenmeler ve serüvenlerle dolu oluşu, Orta ve Doğu Anadolu Bölgesi'ndeki ününü artırmıştır. 19. yüzyılda Dertli ve Seyrani gibi adı bilinen sanatçılardan biri olarak kabul edilen Emrah, klasik edebiyat bilgisiyle üstünlük kazanmıştır. Çağdaşlarından Tokatlı Nuri üzerinde belli etkileri olmuş, hatta çoğu zaman bu iki şairin şiirleri karıştırılmıştır. İki yanlı çalışkanlığıyla geniş alanlarda duyulan şair, 19. yüzyıldaki âşık fasıllarında eserleri okunan sanatçılardan biri olmuştur.

Haritada ve ilgili kayıtlar

• Türk Dünyası Haritası’nda göster
• Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.