Behbud Han Cevanşir

Tarihî önemi ve başarıları

1918 Mart katliamlarının ardından Azerbaycan-Ermeni uzlaşma komisyonunda görev alan Cevanşir, siyasi kariyerinde önemli sorumluluklar üstlendi. Azerbaycan Ulusal Meclisi'nde de görev yapan Cevanşir, dönemin siyasi ve idari yapısında aktif bir rol oynadı.

Sovyet yönetiminin Azerbaycan'da kurulmasının ardından Bolşevikler tarafından hapsedilmekten, Azerbaycanlı komünist lider Neriman Nerimanov'un yardımıyla kurtuldu. Önce Berlin'de görev yapan Cevanşir, 1921 yazından itibaren Osmanlı İmparatorluğu sınırları içindeki Konstantiniyye'de Sovyet hükümetinin temsilcisi olarak bulundu.

İlgili olaylar

Behbud Han Cevanşir, 18 Temmuz 1921 tarihinde Konstantiniyye'de, Pera Palace Hotel yakınında suikasta uğradı. Suikast, Ermeni Devrimci Federasyonu'nun 'Nemesis Operasyonu' kapsamında Misak Torlakian tarafından gerçekleştirildi. Torlakian, Cevanşir'in Bakü'deki Ermeni katliamlarındaki rolüne misilleme olarak bu eylemi düzenlediğini belirtti. Suikast planı kapsamında Ervand Fundukyan ve Arutiun Arutunyan, Cevanşir'i takip ederken, ateş etme görevi Torlakian'a verilmişti. Bakü'den Cevanşir'i tanıyan bir Daşnak subayı, hedefin kimliğini doğrulayarak suikastın gerçekleşmesine zemin hazırladı.

Olay gecesi Cevanşir, eşi Tamara ve kardeşleri Cümşüd ile Surhay ile birlikte Tepebaşı Tiyatrosu'ndaki bir akşamın ardından parktan geçerek Pera Palace Hotel'e dönüyordu. Torlakian, Mauser tabancasıyla Cevanşir'e başından bir ve göğsünden iki kez ateş etti. Olayın ardından Torlakian yakalanırken, Cevanşir'in eşi Tamara, Konstantiniyye'deki Tribune Libre gazetesine olayı anlatan bir mektup yazdı.

Anısı

Yakalanan Misak Torlakian, sorgusunda suikastın Bakü'de öldürülen Ermeniler nedeniyle haklı olduğunu iddia etti. İngiliz Askeri Mahkemesi tarafından yargılanan Torlakian'ın savunma avukatları ve kendisini hapiste muayene eden bir Ermeni nörolog, epilepsi nöbetleri geçirdiğini ve duygusal krizler nedeniyle eylemlerinden sorumlu tutulamayacağını öne sürdü. Mahkemede ifade veren bir Türk doktor ise Torlakian'da epilepsi veya herhangi bir akıl hastalığı bulunmadığını belirtti. Ekim 1921'de İngiliz mahkemesi, Torlakian'ı suçlu buldu ancak epilepsi nedeniyle eylemlerinden sorumlu olmadığına karar verdi. Kararın ardından Yunanistan'a giden Torlakian, burada serbest bırakıldı ve daha sonra Amerika Birleşik Devletleri'ne geçti.

Haritada ve ilgili kayıtlar

• Türk Dünyası Haritası’nda göster
• Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)
• Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti (1918 – 1920)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.