İçeriğe geç
24 Ekim 2026, CumartesiTarihe vefa, kültüre emanet.

Bilgi Merkezi / Rehber

Said Halim Paşa

Said Halim Paşa, 12 Haziran 1913 - 3 Şubat 1917 tarihleri arasında, fiili gücün İttihat ve Terakki ve özellikle de Talat Paşa - Enver Paşa - Cemal Paşa üçlüs…

Son gözden geçirme: 22.10.2026

Doğum
19 Şubat 1864
Vefat
5 Aralık 1921
Alan
Devlet adamları
Dönem
20.–21. yüzyıl
Kabri / türbesi
II. Mahmud Türbesi
İlgili Türk devletleri
Osmanlı Devleti, Türkiye Cumhuriyeti

Hayatı

Said Halim Paşa
Görsel: Carl Pietzner · Wikimedia Commons · Public domain

Said Halim Paşa, 19 Şubat 1864 tarihinde Kahire'de dünyaya geldi. Babası, Mısır Valisi Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın oğullarından Mehmed Abdülhalim Paşa'dır. İlk ve orta öğrenimini Kahire'de özel eğitim alarak tamamlayan Paşa, bu süreçte Arapça, Farsça, İngilizce ve Fransızca dillerini öğrendi. Eğitim hayatına İsviçre'de devam eden Said Halim Paşa, burada beş yıl boyunca siyasal bilgiler alanında tahsil gördü.

1888 yılında Mîr-i Mîran rütbesi ve Mecîdî nişanı ile Şûra-yı Devlet üyeliğine atandı. Kariyeri boyunca çeşitli nişanlar ve pâyelerle onurlandırılan Paşa, 1900 yılında Rumeli Beylerbeyi pâyesini aldı. 1908 yılında Şûra-yı Devlet üyeliğinden çıkarılan Said Halim Paşa, aynı yıl Yeniköy Belediye Dairesi Reisliği görevine getirildi. Daha sonra Cemiyet-i Umumiye-i Belediye İkinci Reisliği ve Âyân Meclisi üyeliği gibi görevlerde bulunan Paşa, 1912 yılında Şûra-yı Devlet Reisliği görevini üstlendi.

Mahmut Şevket Paşa'nın suikast sonucu öldürülmesinin ardından 12 Haziran 1913 tarihinde Sadrazamlık makamına getirildi. Sadrazamlığı döneminde fiili gücün İttihat ve Terakki Cemiyeti ve Talat, Enver, Cemal Paşa üçlüsünün elinde olduğu bir süreç yaşandı. 1914 yılında Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girmesiyle birlikte Almanya ile ittifak anlaşması imzalandı. 3 Şubat 1917 tarihinde Sadrazamlıktan istifa eden Said Halim Paşa'nın yerine Talat Paşa geçti.

Mondros Mütarekesi sonrasında Ermeni kırımında rol oynadığı iddiasıyla 10 Mart 1919'da tutuklandı. Önce Limni'ye, ardından Malta'ya sürgüne gönderilen Paşa, Ankara Hükûmeti ile İngilizler arasındaki anlaşma gereği 29 Nisan 1921'de serbest bırakıldı. Cinayet, Arşavir Şiragyan adlı bir Ermeni militan tarafından gerçekleştirildi.

Tarihî önemi ve başarıları

Said Halim Paşa, Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde kritik bir görev olan Sadrazamlık makamını yürüttü. 1913 yılında Bulgaristan ile yapılan ve Edirne'nin Osmanlı Devleti'nde kalmasını sağlayan sulh anlaşmasındaki hizmetleri nedeniyle Padişah tarafından İmtiyaz Nişanı ile ödüllendirildi. Galatasaray Spor Kulübü'nün hamî başkanlığını üstlenerek savaş şartlarında kulübün zarar görmemesini sağladı.

Eserleri ve mirası

Said Halim Paşa'nın 'Buhranlarımız' ve 'Buhran-ı ictimaimiz' gibi yayınlanmış eserleri bulunmaktadır. Yazarın tüm eserleri 'Said Halim Paşa - Bütün Eserleri' başlığı altında derlenerek yayımlanmıştır. Paşa hakkında Ahmet Şeyhun tarafından 'Said Halim Paşa: Osmanlı Devlet Adamı ve İslamcı Düşünür' adlı biyografik çalışmalar kaleme alınmıştır. M. Cengiz Yıldız gibi akademisyenler, Paşa'nın Batılılaşma, İslamcılık ve Milliyetçilik konularındaki düşüncelerini sosyolojik analizlerle incelemiştir.

Haritada ve ilgili kayıtlar

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.

Bu sayfa, Vikipedi'deki «Said Halim Paşa» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.

Kaynaklar

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.

Bağışlarınız İçin

Hesap sahibi: Türk Kültürünü Araştırma ve Tanıtma Vakfı

T.C. Ziraat Bankası

TR49 0001 0012 6298 0865 4750 01