Bilgi Merkezi / Rehber
Fethi Okyar
Ali Fethi Okyar (29 Nisan 1880, Pirlepe - 7 Mayıs 1943, İstanbul), Türk asker, diplomat ve siyasetçi.
Son gözden geçirme: 22.10.2026
- Doğum
- 29 Nisan 1880
- Vefat
- 7 Mayıs 1943
- Alan
- Devlet adamları
- Dönem
- 20.–21. yüzyıl
- Kabri / türbesi
- Zincirlikuyu Mezarlığı
- İlgili Türk devletleri
- Osmanlı Devleti, Türkiye Cumhuriyeti
Hayatı
Ali Fethi Okyar, 29 Nisan 1880 tarihinde Rumeli Eyaleti'ne bağlı Pirlepe'de dünyaya geldi. Babası Osmanlı Hariciye Nezaretinde memur olarak çalışan İsmail Hakkı Bey, annesi ise Fatma Hanım'dır. İlk öğrenimini Manastır'da tamamlayan Okyar, Manastır Askerî İdâdîsi'nde Mustafa Kemal ile arkadaşlık kurdu. 1898'de İstanbul'a gelerek Mekteb-i Harbiyye'ye girdi ve 1900'de Piyade Teğmen rütbesiyle mezun oldu. Harp Akademisi'ni 1903 yılında Kurmay Yüzbaşı rütbesiyle dönem birincisi olarak bitirdi.
1904'te Selânik'teki Üçüncü Ordu kadrosunda göreve başlayan Okyar, İttihat ve Terakki Cemiyeti ile bu dönemde tanıştı. Sofya Sefirliği sırasında İsmail Hakkı Bey'in kızı Galibe ile evlendi. Mondros Mütarekesi sonrasında kısa süre Dahiliye Nazırlığı yaptı ve İngilizler tarafından Malta'ya sürüldü. Malta sürgününden sonra Ankara hükûmetine katılarak Milli Mücadele'de yer aldı. 7 Mayıs 1943 tarihinde İstanbul Nişantaşı'ndaki evinde hayatını kaybetti ve Zincirlikuyu Asrî Mezarlığı'na defnedildi.
Tarihî önemi ve başarıları
Trablusgarp Savaşı sırasında gönüllü olarak cepheye giden Okyar, 42. Tümen'in kurmay başkanlığını üstlendi. Yerli halkı teşkilatlandırarak İtalyan birliklerine karşı gerilla savaşında önemli rol oynadı. Balkan Savaşları'nda Bahr-i Sefid Boğazı Kuvay-ı Mürettebe Erkan-ı Harbiye Riyaseti görevini yürüttü. Bolayır Muharebesi ve Şarköy Çıkarması planlamalarında Mustafa Kemal ve Enver Paşa ile birlikte çalıştı.
Cumhuriyet'in ilanından sonra 1 Kasım 1923 ile 22 Kasım 1924 tarihleri arasında TBMM Reisi olarak görev yaptı. 22 Kasım 1924'te Türkiye'nin ikinci Başvekili seçildi ve 3 Mart 1925'e kadar bu görevi sürdürdü. 1939'da Refik Saydam kabinesinde Adliye Vekili olarak görev aldı.
Dönemi ve bağlam
Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde Paris ve Sofya'da diplomatik görevlerde bulundu. Paris'te bulunduğu yıllarda Fransız demokrasisini ve parlamenter yapıyı inceleyerek liberal bir siyasi anlayış geliştirdi. II. Meşrutiyet beyannamesini bizzat kaleme alan Okyar, İttihat ve Terakki Fırkası Umumi Kâtipliği görevini de üstlendi. Mustafa Kemal Atatürk'ün vefatından sonraki dönemde siyasi kariyerine devam etti.
Haritada ve ilgili kayıtlar
- Türk Dünyası Haritası’nda göster
- Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)
- Türkiye Cumhuriyeti (1923 – günümüz)
Benzer / İlgili Türk büyükleri
Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.
Bu sayfa, Vikipedi'deki «Ali Fethi Okyar» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.
Kaynaklar
- Vikipedi: Ali Fethi Okyar (sürüm 38161849, CC BY-SA 4.0; yapay zekâ editör desteğiyle özetlenmiş ve uyarlanmıştır, değişiklik yapılmıştır) ↗
- Madde yazarları ve sürüm geçmişi (Vikipedi) ↗
- Lisans: Creative Commons Atıf-AynıLisansla Paylaş 4.0 (CC BY-SA 4.0) ↗
- Vikiveri: Q366292 (CC0) — tarihler ve konum ↗
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.