Bilgi Merkezi / Rehber

Cahit Arf

Cahit Arf (11 Ekim 1910, Selanik - 26 Aralık 1997, İstanbul), Türk matematikçi, bilim insanı ve eski TÜBİTAK Bilim Kolu başkanıdır. 1948'de İnönü Ödülü'nü, 1…

Son gözden geçirme: 22.10.2026

Doğum: 11 Ekim 1910
Vefat: 26 Aralık 1997
Alan: Bilim ve kültür insanları
Dönem: 20.–21. yüzyıl
Kabri / türbesi: Zincirlikuyu Mezarlığı
İlgili Türk devletleri: Osmanlı Devleti, Türkiye Cumhuriyeti

Hayatı

Cahit Arf, 11 Ekim 1910 tarihinde Selanik'te dünyaya geldi. 1912 yılında Balkan Savaşı nedeniyle ailesiyle birlikte İstanbul'a taşındı. İlkokul eğitimini Sultani adı verilen liselerin ilk kısmında tamamladı. Beşinci sınıftayken tanıştığı bir öğretmen sayesinde matematik alanına ilgi duymaya başladı. Lise orta kısmında arkadaşlarının çözemediği problemleri çözmesi, ailesi ve hocalarının dikkatini çekti. Bu yeteneği nedeniyle Fransa'daki St. Louis Lisesi'nde okumak üzere ailesi tarafından yurt dışına gönderildi. Üç yıllık lise eğitimini iki yılda tamamlayarak Türkiye'ye döndü. Türk hükümetinin Avrupa'ya yükseköğrenim için gönderdiği aday öğrenciler arasına seçildi. Yükseköğrenimini 1932 yılında Fransa'daki Ecole Normale Superieure'de bitirdi. Bir süre Galatasaray Lisesi'nde matematik öğretmenliği yaptıktan sonra İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi'nde doçent adayı olarak çalıştı. Doktora çalışmaları için Almanya'ya gitti ve 1938 yılında Göttingen Üniversitesi'nden doktorasını aldı.

Tarihî önemi ve başarıları

Türkiye'ye dönüşünde İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi'nde profesör ve ordinaryüs profesörlük unvanlarına yükseldi. 1962 yılına kadar bu kurumda görev yaptıktan sonra Robert Koleji'nde ders vermeye başladı. 1964 yılında Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu'nun ilk bilim kurulu başkanı oldu. Amerika Birleşik Devletleri'nde araştırma ve incelemelerde bulundu; Kaliforniya Üniversitesi'nde konuk öğretim üyesi olarak görev yaptı. 1967 yılında kendi isteğiyle Türkiye'ye döndü ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde göreve başladı. 1980 yılında emekli olduktan sonra Gebze Araştırma Merkezi'nde görev aldı. 1983-1989 yılları arasında Türk Matematik Derneği başkanlığını yürüttü. 1980 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi ve Karadeniz Teknik Üniversitesi, 1981 yılında ise Orta Doğu Teknik Üniversitesi tarafından Onur Doktorası ile ödüllendirildi. 26 Aralık 1997 tarihinde İstanbul'da vefat etti.

Eserleri ve mirası

Cebir alanındaki çalışmalarıyla dünyaca tanınan bir bilim insanı oldu. Sentetik geometri problemlerinin cetvel ve pergel ile çözülebilirliği üzerine araştırmalar yaptı. Cisimlerin kuadratik formlarının sınıflandırılmasında ortaya çıkan değişmezlere ilişkin 'Arf değişmezi' ve 'Arf halkaları' kavramlarını literatüre kazandırdı. Matematik bilimine 'Hasse-Arf teoremi'ni sundu. 'Arf Sabiti' ve 'Arf Kapanışları' gibi terimleri tanımladı. Matematiği ezberlenen bir meslek dalı değil, keşfedilen bir yaşam tarzı ve sanat olarak gördü. Öğrencilerine matematiği ezberlememeleri, kendilerinin yapmaları ve anlamaları gerektiğini öğütledi. Onuruna 1990 yılında Silivri'de Sayılar Teorisi üzerine uluslararası bir sempozyum düzenlendi. Halkalar ve geometri üzerine ilk konferanslar 1984 yılında İstanbul'da gerçekleştirildi. Orta Doğu Teknik Üniversitesi Matematik Bölümü'nde her yıl anısına özel konferanslar düzenlenmektedir. 2009 yılından itibaren 10 Türk lirası banknotlarında sureti ve formülü yer almaktadır.

Haritada ve ilgili kayıtlar

Türk Dünyası Haritası’nda göster
Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)
Türkiye Cumhuriyeti (1923 – günümüz)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.

Bu sayfa, Vikipedi'deki «Cahit Arf» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.

Kaynaklar

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.