Bilgi Merkezi / Rehber

Hulusi Behçet

Hulusi Behçet (20 Şubat 1889, İstanbul - 8 Mart 1948, İstanbul), Türk deri hastalıkları (dermatoloji) uzmanı ve bilim insanıdır. 1933 Üniversite Reformu sonr…

Son gözden geçirme: 22.10.2026

Doğum: 20 Şubat 1889
Vefat: 8 Mart 1948
Alan: Bilim ve kültür insanları
Dönem: 20.–21. yüzyıl
Doğum yeri: İstanbul
İlgili Türk devletleri: Osmanlı Devleti, Türkiye Cumhuriyeti

Hayatı

Hulusi Behçet, 20 Şubat 1889 tarihinde İstanbul'da dünyaya geldi. Babası eğitim yöneticisi Ahmet Behçet Bey, annesi ise Ayşe Hanım'dır. Annesini küçük yaşta kaybetmesi nedeniyle çocukluk yıllarını büyükannesinin yanında geçirdi. Babasının Şam ve Beyrut'taki görevleri dolayısıyla ilköğrenimine Beyrut Fransız Okulu'nda başladı. Eğitimini Beşiktaş Rüştiyesi'nde sürdürdü ve bu süreçte Fransızca, Latince ile Almanca öğrendi. Tıp eğitimini Askerî Tıbbiye Mektebi'nde tamamlayarak 1910 yılında yüzbaşı rütbesiyle mezun oldu.

Mezuniyetinin ardından Gülhane Cildiye Kliniği'nde asistanlık yaptı ve 1914 yılında deri ile zührevi hastalıklar uzmanı unvanını aldı. I. Dünya Savaşı yıllarında Edirne Askerî Hastanesi'nde deri hastalıkları uzmanı olarak görev yaptı. Savaşın ardından bilgi ve görgüsünü artırmak amacıyla Avrupa'ya giderek Budapeşte ve Berlin'deki Charité Hastanesi'nde çalışmalar yürüttü. 1919 sonbaharında İstanbul'a döndükten sonra serbest hekimlik yaptı ve 1923 yılında Hasköy Zührevi Hastalıklar Hastanesi Başhekimliği'ne atandı. 1933 Üniversite Reformu ile kurulan İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Deri Hastalıkları ve Frengi Kliniği kürsü başkanlığına profesör olarak getirildi. 1939 yılında ordinaryüs profesör unvanı aldı ve vefatına kadar bu görevini sürdürdü.

1923 yılında Refika Davaz ile evlendi ve bu evlilikten Güler adında bir kızı oldu. 1941 yılında eşinden boşandıktan sonra yaşamını Cağaloğlu'ndaki muayenehanesinde yalnız sürdürdü. Uykusuzluk, bağırsak spazmları ve kalp rahatsızlıklarıyla mücadele eden Behçet, 8 Mart 1948'de geçirdiği kalp krizi sonucu 59 yaşında hayatını kaybetti.

Tarihî önemi ve başarıları

Dönemin tıp dünyası bu belirtileri ayrı hastalıklar olarak değerlendirirken, Behçet bunları tek bir hastalık olarak tanımladı. 1937 yılında bulgularını Almanca olarak Dermatologische Wochenschrift dergisinde yayımladı ve Paris'teki tıp toplantısında sundu. 13 Eylül 1947'de Cenevre'de düzenlenen Uluslararası Dermatoloji Kongresi'nde, Prof. Guido Miescher'in önerisiyle hastalık uluslararası literatürde 'Morbus Behçet' adıyla anılmaya başladı.

Şark çıbanı yarasının üzerindeki kabuk kaldırıldığında görülen çivi benzeri uzantıları tanımlayarak tıp literatürüne 'çivi belirtisi' kavramını kazandırdı. İncir yaprakları ve ham incir sütüyle temas eden işçilerde güneş ışığı etkisiyle oluşan yanıkları inceleyerek incir dermatitini dünya tıbbına tanıttı. Tahıl ambarlarında ve liman işçilerinde görülen kaşıntılı döküntülerin Pyemotes ventricosus adlı akar türünden kaynaklandığını belirledi. Frenginin laboratuvar teşhisi ve toplum sağlığı üzerindeki etkileri üzerine çalışarak genelevlerin kapatılmasının hastalığın yayılmasını kolaylaştırabileceği görüşünü savundu.

Eserleri ve mirası

Hulusi Behçet'in 53'ü yabancı tıp dergilerinde olmak üzere toplam 196 makalesi yayımlanmıştır. 1934-1947 yılları arasında Deri Hastalıkları ve Frengi Kliniği Arşivi dergisini çıkardı ve başyazarlığını yaptı. Almanya'da yayımlanan Dermatologische Wochenschrift ve Medizinische Welt dergilerinde kurul üyesi olarak görev aldı.

1935 yılında Budapeşte Uluslararası Dermatoloji Kongresi'nden Mantar Hastalıkları Araştırmaları Plaketi ve Diploması ile ödüllendirildi. Ölümünden sonra 1975'te TÜBİTAK Hizmet Ödülü, 1982'de Eczacıbaşı Cumhuriyet Dönemi Tıp Ödülü ve 1996'da hatıra parası ile onurlandırıldı. İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi bünyesinde Behçet Hastalığı Araştırma ve Uygulama Merkezi kurulmuştur. Her yıl vefat tarihi olan 8 Mart'ta geleneksel olarak Behçet Günü anma etkinlikleri düzenlenmektedir.

Haritada ve ilgili kayıtlar

Türk Dünyası Haritası’nda göster
Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)
Türkiye Cumhuriyeti (1923 – günümüz)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.

Bu sayfa, Vikipedi'deki «Hulusi Behçet» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.

Kaynaklar

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.