Bilgi Merkezi / Rehber
Mahdumkulu
Mahtumkulu Firaki veya sadece Mahtumkulu, Türkmen mutasavvıf şair.
Son gözden geçirme: 22.10.2026
- Doğum
- 1733
- Vefat
- 1782
- Alan
- Şairler, yazarlar ve âşıklar
- Dönem
- 18.–19. yüzyıl
- Kabri / türbesi
- Aq Taqeh-ye Qadim
- İlgili Türk devletleri
- Safevî Devleti
Hayatı
Mahtumkulu Firaki, asıl adı Mahtumkulu olan ve şiirlerinde kullandığı Firaki mahlası ile tanınan Türkmen mutasavvıf şairdir. Doğum tarihi kaynaklarda 1724 veya 1733 olarak belirtilen şair, İran'ın Gülistan Eyaleti'ne bağlı Günbed-i Kavus şehrinin Hacı Kavuşan köyünde dünyaya gelmiştir. Türkmenlerin Göklen boyunun Gerkez aşiretine mensup olan Firaki'nin babası Devlet Mehmet Azadi, annesi ise Orazgül'dür. İlk eğitimini doğduğu köyde alan şair, babasından Arapça ve Farsça dersleri almıştır. Eğitimine Lebap vilayetinin Halaç ilçesindeki Kızılayak köyünde bulunan İdris Baba Medresesi'nde devam etmiştir. Daha sonra Buhara'daki Göğeltaş Medresesi'nde ve Hive'deki Şirgazi Medresesi'nde eğitimini tamamlamıştır. Medrese eğitimleri sırasında Arapça, Farsça ve Çağatayca dillerini öğrenen Firaki, konusunu gerçek hayattan alan şiirleriyle ün kazanmıştır.
Şair, mutasavvıf ve düşünür kimliğiyle de öne çıkmıştır. Ölüm tarihi hakkında kaynaklar arasında 1782, 1797 ve 1807 yılları gibi farklı bilgiler yer almaktadır. Mezarı, İran'ın kuzeybatısındaki Aktokay köyünde bulunmakta olup İran hükûmeti tarafından anıt mezar haline getirilmiştir.
Eserleri ve mirası
Firaki, şiirlerinde dini motifler, Hz. Muhammed ve diğer peygamberlere duyulan sevgi, evrensel ve millî değerler ile sosyal dengesizlikleri sade ve halk diliyle işlemiştir. İnsanları iyiliğe ve doğruluğa yönelmeye teşvik eden şair, Ahmet Yesevi'yi ustası olarak kabul etmiş ve önceki mutasavvıflardan etkilenmiştir. Rüyasında dokuz kez bade içtiğine inanıldığı için Türkmenler tarafından kendisine 'Haktan içen şair' unvanı verilmiştir.
Ölümünden sonra şairin adı, Türkmenistan'ın uluslararası alandaki en değerli ödüllerinden biri olan Uluslararası Mahtumkulu Ödülü'ne verilmiştir. 1931 yılında kurulan Türkmen Devlet Üniversitesi bünyesindeki Dil ve Edebiyat Enstitüsü de şairin adını taşımaktadır.
Haritada ve ilgili kayıtlar
- Türk Dünyası Haritası’nda göster
- Safevî Devleti (1501 – 1736)
Benzer / İlgili Türk büyükleri
Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.
Bu sayfa, Vikipedi'deki «Mahtumkulu Firaki» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.
Kaynaklar
- Vikipedi: Mahtumkulu Firaki (sürüm 36896476, CC BY-SA 4.0; yapay zekâ editör desteğiyle özetlenmiş ve uyarlanmıştır, değişiklik yapılmıştır) ↗
- Madde yazarları ve sürüm geçmişi (Vikipedi) ↗
- Lisans: Creative Commons Atıf-AynıLisansla Paylaş 4.0 (CC BY-SA 4.0) ↗
- Vikiveri: Q2355095 (CC0) — tarihler ve konum ↗
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.