Bilgi Merkezi / Rehber
V. Mehmed
V. Mehmed ya da Mehmed Reşad (2 Kasım 1844, İstanbul – 3 Temmuz 1918, İstanbul), Osmanlı İmparatorluğu'nun 35. padişahı ve 114. İslam halifesi.
Son gözden geçirme: 22.10.2026
- Doğum
- 2 Kasım 1844
- Vefat
- 3 Temmuz 1918
- Alan
- Hükümdarlar
- Dönem
- 20.–21. yüzyıl
- Kabri / türbesi
- Sultan Reşat Türbesi
- İlgili Türk devletleri
- Osmanlı Devleti
Hayatı
V. Mehmed, 2 Kasım 1844 tarihinde İstanbul'da Eski Çırağan Sahilsarayı'nda dünyaya geldi. Osmanlı İmparatorluğu'nun 35. padişahı ve 114. İslam halifesi olan V. Mehmed, II. Mahmud'un torunu ve Sultan Abdülmecid'in üçüncü oğludur. Annesi Gülcemal Kadın Efendi, Mehmed Reşat yedi yaşındayken verem hastalığından vefat etmiştir. Çocukluk ve gençlik yıllarını padişah olan babasının yanında geçiren V. Mehmed, eğitimine fazla önem verilmeyen bir şehzade olarak yetişmiştir. 1872 yılında başkadını Kamures ile evlenerek aile kuran V. Mehmed, ağabeyi II. Abdülhamid'in saltanat döneminde Dolmabahçe Sarayı'nın Veliahtlık Dairesinde kapalı bir hayat sürmüştür.
Veliaht olduğu dönemde sürekli kontrol altında tutulan V. Mehmed, İstanbul'da gezinmesi ve başkalarıyla görüşmesi yasaklandığı için günlerini haremde geçirmiştir. Fars edebiyatı, Mevlevilik ve Mesnevi'ye yakın ilgi duyan V. Mehmed, şiir ve çeşitli kitaplar okumuştur. 1908'de İkinci Meşrutiyet'in ilanından sonra protokole göre törenlere katılmaya başlayan V. Mehmed, halk arasında güler yüzü ile sempati toplamıştır. 31 Mart Olayı sonrasında II. Abdülhamid'in tahttan indirilmesiyle, 65 yaşında İttihat ve Terakkî Cemiyeti'nin desteğiyle tahta çıkmıştır.
Tarihî önemi ve başarıları
V. Mehmed, Osmanlı padişahları arasında tahta çıkan en yaşlı padişahtır. Saltanat adı olarak asıl adı olan 'Reşad' yerine 'Mehmed' adının kullanılması kararlaştırılmış, ancak halk tarafından Sultan Reşad olarak anılmıştır. Cülûs töreni Beyazıt'taki Harbiye Nezareti binasında yapılmış ve V. Mehmed, 'Hürriyetin ilk padişahı benim' diyerek 'Meşrutiyet Padişahı' olarak anılmaya başlanmıştır. Eyüp'te yapılan kılıç alayında Sultan Osman'ın kılıcını kuşanan V. Mehmed, Fatih Camii'nde Fatih türbesini ziyaret etmiştir.
Devlet işlerinde deneyim eksikliği ve yumuşak huyluluğu nedeniyle, saltanatı sırasında devlet yönetimi Enver Paşa, Talat Paşa ve Cemal Paşa gibi İttihat ve Terakki liderlerinin elinde kalmıştır. Osmanlı bürokrasisi ve halk tarafından 'Dolmabahçe Defterdarı' veya 'Dolmabahçe Noteri' olarak nitelendirilen V. Mehmed, güncel siyasete pek karışmamıştır. İkamet sarayını Yıldız Sarayı'ndan Dolmabahçe Sarayı'na taşıyan V. Mehmed, sarayda elektrik ve kalorifer tesisatı kurdurmuş ancak gaz lambası ve soba ile ısınmayı tercih etmiştir. Haftalık Cuma alaylarını değişik camilerde yaparak, II. Abdülhamid döneminde kullanılmayan saltanat arabalarını ve landoları onartmıştır.
Dönemi ve bağlam
V. Mehmed'in saltanat dönemi, İttihat ve Terakki Partisi'nin siyasi baskıları ve Balkan Savaşları gibi önemli olaylarla şekillenmiştir. 1911 yılında İtalya'nın Trablusgarp ve Bingazi'yi işgal etmesi üzerine Trablusgarp Savaşı başlamış, bu süreçte Mustafa Kemal ve Enver Paşa Derne ve Tobruk'ta direniş hatları oluşturmuştur. Balkan Savaşlarının başlamasıyla İtalya ile Uşi Antlaşması imzalanmış ve Trablusgarp ile Bingazi İtalya'ya bırakılmıştır. 1912 yılında Arnavutluk'ta çıkan isyanlar ve 'Sopalı Seçim' olarak adlandırılan seçimler, hükümet ile muhalefet arasında ciddi gerilimlere yol açmıştır.
1910 yılında Çırağan Sahilsarayı ve 1911 yılında Bâb-ı Âli yangınları yaşanmış, V. Mehmed özellikle Bâb-ı Âli yangınına üzülmüştür. 1911 yılında Rumeli gezisine çıkan V. Mehmed, Selanik, Üsküp ve Priştina'yı ziyaret etmiş ve Kosova'da I. Murad'ın türbesinde cuma namazı kılmıştır.
Haritada ve ilgili kayıtlar
- Türk Dünyası Haritası’nda göster
- Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)
Benzer / İlgili Türk büyükleri
Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.
Bu sayfa, Vikipedi'deki «V. Mehmed» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.
Kaynaklar
- Vikipedi: V. Mehmed (sürüm 37938734, CC BY-SA 4.0; yapay zekâ editör desteğiyle özetlenmiş ve uyarlanmıştır, değişiklik yapılmıştır) ↗
- Madde yazarları ve sürüm geçmişi (Vikipedi) ↗
- Lisans: Creative Commons Atıf-AynıLisansla Paylaş 4.0 (CC BY-SA 4.0) ↗
- Vikiveri: Q151494 (CC0) — tarihler ve konum ↗
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.