Remziye Hisar

Hayatı

Remziye Hisar, 1902 yılında Üsküp'te dünyaya geldi. Babası İstihkam Yarbayı Salih Hulusi Bey, annesi ise Ayşe Refia Hanım'dır. Ailenin dört kızından biri olan Hisar, Meşrutiyetin ilanından bir yıl sonra ailesiyle birlikte İstanbul'a göç etti. Eğitim hayatına Davutpaşa'daki mekteb-i iptida-i'de başlayan Hisar, dokuz yaşında iken üç yıllık ilkokul eğitimini bir yılda tamamladı. Daha sonra İttihat ve Terakki Mektebi ile Emirgan İnas Rüştiyesinde öğrenim gördü. Çok sevdiği Türkçe öğretmeninin İstanbul Darülmuallimatı'na transfer olması üzerine eğitimini bu okulda sürdürdü. Sınıfın başarılı öğrencileri arasında yer alan Hisar, küçük sınıflardaki öğrencilere geometri ve matematik dersleri verdi. 15 Temmuz 1919 tarihinde okulun Darülfünun'a hazırlık bölümünden birincilikle mezun oldu.

Darülmuallimat'tan mezuniyetinin ardından Darülfünun'un kimya bölümüne kaydını yaptırdı. Kız öğrencilerin erkeklerden ayrı saatlerde ders aldığı bu dönemde, kimya bölümündeki üç kadın öğrenciden birisiydi. Kimyayı seçme nedenini, fen derslerinde hep yabancı isimler görmenin kendisini kahrettiğini ve bu alanda başarılı olarak Türk ismini temsil etme isteğiyle açıklamıştır. Sovyet Rusya'nın Azerbaycan'ın bağımsızlığına son vermesine kadar bir erkek lisesinde ders verdi. Orada Yüzbaşı Doktor Reşit Süreyya Bey ile tanıştı ve 20 Nisan 1920'de onunla evlendi.

Türk Kurtuluş Savaşı sırasında Çukurova'nın Fransızlardan geri alınması üzerine Adana Darülmuallima'sına müdür olarak atandı. Eşi kolordu doktoru olarak görevlendirilirken, bir buçuk yaşındaki oğlunu annesine bırakarak Adana'ya gitti. Cumhuriyetin ilanından sonra istifa ederek tedavi amaçlı Paris'te bulunan eşinin yanına gitti. Paris'te Sorbonne Üniversitesinde kimya eğitimine başladı ve Langevin ile Madam Curie gibi tanınmış bilim insanlarının öğrencisi oldu. Eğitiminin ikinci yılında Millî Eğitim Bakanlığı bursu hakkı kazandı ve Pasteur Enstitüsünü takip ederek biyokimya sertifikası aldı. Doktorasına başlayacağı dönemde bursu kesilince Erenköy Kız Lisesine kimya öğretmeni olarak atanarak yurda döndü. 1930 yılında Millî Eğitim Bakanlığının yurt dışı doktora bursundan yararlanarak yeniden Paris'e gitti. Eşinden boşanan Hisar, çocukları ve kardeşiyle gittiği Paris'te 1933 yılında doktora tezini tamamlayarak Türkiye'ye döndü.

Tarihî önemi ve başarıları

Remziye Hisar, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında çağdaş bilimin öncülerinden biri olarak kabul edilir. Kimya mesleğinin Türkiye'deki ilk kadın öncüsü sayılmaktadır. Darülfünun'da fen bilimleri eğitimi alan ilk kadınlardan biridir. Sorbonne Üniversitesinden doktora derecesiyle mezun olan ilk Türk kadın unvanını taşımaktadır. Fizikçi Feza Gürsey ve Psikiyatrist Deha Gürsey'in annesidir.

1933-1936 yılları arasında İstanbul Üniversitesinde kimya ve fizik kimya dersleri verdi. 1942-1947 yılları arasında İstanbul Üniversitesi Eczacılık Okulu Analitik Kimya ve Toksikoloji kürsüsünde görev yaptı. 1947 yılında İstanbul Teknik Üniversitesi Maden Fakültesi Kimya Kürsüsüne atandı. 1955 yılında Fransa'da 'Officiel d'Academie' nişanına layık görüldü. 1959 yılında profesör oldu ve 1973 yılında emekliye ayrıldı.

Eserleri ve mirası

Kimya dalındaki buluşlarını içeren on altı bildirisi Fransa'da yayımlandı. Uluslararası bildirileri arasında, Siirt dağlarında yetişen bir bitki türünün etkilerini içeren buluşu bilim dünyasına tanıtıldı. 1920'lerden itibaren şiir yazan Hisar'ın bazı şiirleri 'Bir Kadın Sesi' adlı kitapta bir araya getirilerek yayımlandı. Analitik kimya ve toksikoloji alanlarında yürüttüğü çalışmalarla Türkiye'de bilimsel araştırmaların gelişmesine katkı sağladı. Eğitimci kimliğiyle birçok öğrenci yetiştirerek Türkiye'de kimya eğitiminin gelişimine destek verdi.

Yaşamını İstanbul'da Anadoluhisarı Otağtepe'de ailesinden kalma konakta sürdürdü. 1991 yılında Tübitak Hizmet Ödülü'nü aldı. Oğlu Feza Gürsey'i Nisan 1992'de yitirdikten sonra 13 Haziran 1992'de İstanbul'da vefat etti.

Haritada ve ilgili kayıtlar

• Türk Dünyası Haritası’nda göster
• Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)
• Türkiye Cumhuriyeti (1923 – günümüz)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.