| Ekmek dolması | |
|---|---|
| Ülke(ler) | Türkiye |
| Bölgesi | Ege Bölgesi |
| Yaratıcısı | Osmanlı mutfağı |
| Tipi | dolma |
| Ana malzemeler | dolmalık ekmek, sıvı yağ, soğan, dana kuşbaşı eti, havuç, bezelye, tuz, rezene, anason, su, domates. Üzeri için: tereyağı, adaçayı |
 |
| Osmanlı mutfağı |
|---|
Ekmek dolması, Fodula veya nân-ı harcî, Osmanlı mutfağında olan bir çeşit dolmadır. Ege yöresi lezzetlerinden olan ekmek dolmasının ekmeği (dolmalık ekmek), diğer ekmek türlerinden farklı olarak, daha yumuşak bir hamurdan hazırlanır. Hamurun yumuşak olması için ise, içine şerbet eklenir.
Ekmek dolması, özellikle Ramazan ayına özgü olarak hazırlanan geleneksel bir dolma türüdür. Osmanlı saray mutfağındaki dolma kültürünün halk mutfağındaki yansımalarından biri olarak kabul edilir. Özellikle Ramazan aylarında, kasaba fırınlarında bu yemeğe özel olarak üretilen "dolmalık ekmeklerin" satılması bir mevsimlik ritüel halini almıştır.
Ekmek dolması, İzmir ve Manisa mutfağında yer alır. Ödemiş, Tire, Turgutlu, Beydağ, Bozdoğan ve Seferihisar mutfağında yapılmaktadır.
Osmanlı mutfağında çeşitleri
Fodula (fodla), Ramazan pidesine benzer ekmek ile yapılan ekmek dolmasıdır. Evliya Çelebi seyahatnamesinde adı geçmektedir. Fatih dönemi saray mutfakları muhasebe defterlerinde adı nân-ı harcî veya fodula olarak geçmektedir.
Tarifi
Malzemeler
- 1 adet yuvarlak köy ekmeği
- 250 gram kıyma
- 1 adet soğan
- 1 avuç ince doğranmış maydanoz
- 3 yemek kaşığı zeytinyağı
- 4 adet patates
- 4 su bardağı et suyu
- 1 çay kaşığı tuz
- 1 çay kaşığı karabiber
Ekmeği alın ve üst-orta kısmından kapak olacak şekilde yuvarlak bir parça kesin.Kestiğiniz parçayı bir kenara alın ve bu boşluktan başlayarak ekmeğin tüm içini elinizle çıkartn. Böylece ekmeğin sadece dış kabuk kısmı kalmış olacak.Boşalttığınız ekmek içlerini ellerinizle ufalayarak derince bir kaba alın ve bir kenara koyun.Soğanı ince ince doğrayın ve bir tavaya aldığınız yağda güzelce kavurun. Ardından kıymayı da ekleyerek kavurmaya devam edin.Ufaladığınız ekmek içlerini ve ince doğranmış maydanozu da ileve edin ve güzelce karıştırın.Baharatlarını da ekleyip, ocağın altını kapatın.Hazırladığınız bu iç harçla ekmeğin içini güzelce doldurun ve bir kenara ayırdığınız kapakla ekmeğin tepesini tekrar kapatın.Ekmekten daha büyük olacak şekilde bir fırın tepsisini alın, içini güzelce yağlayın ve kabuğunu soyup kalın yuvarlak dilimler şeklinde doğradığınız patatesleri, tüm tepsi zeminini kaplayacak biçimde yerleştirin.Zemine yerleştirdiğiniz patateslerin üstüne hazırladığınız ekmek dolmasını oturtun.Et suyunu ekmeğin üstüne gezdirin ve tepsiyi ocağın üstüne alın.Tepsinin üstünü kapatabilecek büyüklükte bir tencereyi, ekmek dolmasının üstüne ters çevirin. Böylece pişerken oluşacak olan buhar yardımıyla daha çabuk pişecektir.Bu şekilde ocağa koyduğunuz tepsiyi ara ara kontrol ederek yaklaşık 1 saat orta ateşte pişmeye bırakın.Pişirme süresinin sonunda patateslerin pişip, pişmediklerini kontrol edin. Eğer patatesler de piştiyse dolmanız hazır demektir. Ardından dilimleyerek servis edin.
Kaynakça
- ^ "Fodula nedir? Fodula - Ekmek Dolması tarifi". Milliyet. 3 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2021.
- ^ a b "İşte ekmek dolması..." Habertürk. 17 Mayıs 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2021.
- ^ "Nurhayat Talay - Osmanlı'dan Ege'ye uzanan bir iftar mirası: Ekmek dolmasının köklü yolculuğu". www.egeligazete.com. 23 Şubat 2026. Erişim tarihi: 29 Mart 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ "Manisa mutfağından mutlaka tadılması gereken nefis yemek tarifleri". Hürriyet. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2021.
- ^ Sarı, İbrahim (9 Ocak 2017). Türk Gelenek ve Görenekleri: Bazı yerlerde ”bayram şenliklerinin” yapıldığı salıncakların kurulduğu çeşitli oyunların ve atraksiyonların olduğu ‘’şenlik alanları’’vardır. . noktaekitap. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2021.
- ^ Sarıkaya, Mustafa (1968). Her yönü ile Ödemiş ve Kiraz ilçeleri. [Karınca Matbaacılık ve Ticaret Koll[ektif] Ş[irke]ti]. 18 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2021.
- ^ Sarı, İbrahim (9 Ocak 2017). Türk Gelenek ve Görenekleri: Bazı yerlerde ”bayram şenliklerinin” yapıldığı salıncakların kurulduğu çeşitli oyunların ve atraksiyonların olduğu ‘’şenlik alanları’’vardır. . noktaekitap. 5 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2023.
- ^ Atilla, A. Nedim (2001). Tarihten günümüze İzmir mutfağı. İzmir Büyükşehir Belediyesi. ISBN 978-975-18-0052-7. 4 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2023.
- ^ Yapıcı, Mestan (1995). Beydağ, "Balyambolu", "Palaipolis". M. Yapıcı. ISBN 978-975-95115-0-0. 4 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2023.
- ^ Bozdoğan. Bozdoğan Belediyesi. 1989. 4 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2023.
- ^ 13. Ulusal Turizm Kongresi. Kutlu & Avcı. ISBN 978-605-5627-26-3. 4 Haziran 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Haziran 2023.
- ^ "Osmanlı Devleti'nde Ayasofya Camii Kayyımları (Ayasofya'nın Bakım ve Temizlik Görevlileri)" (PDF). Usul İslam Araştırmaları ISSN 1305-2632 | e-ISSN 2147-8279 Nisan/April 2022, 37 (37): 81-102. 11 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF)11 Şubat 2023.
- ^ "Ege'nin En Eski Tariflerinden: Ekmek Dolması - Yemek.com". https://yemek.com. 13 Temmuz 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Temmuz 2026.
|çalışma=dış bağlantı (yardım)